ABD gümrük bond, malınız Amerika sınırına vardığında gümrüğün “bu
yükün vergisi ve yükümlülükleri karşılanacak” güvencesini gördüğü
belgedir. Sigorta değildir, kredi de değildir; ithalatçının
yükümlülüklerini bir kefil şirketin garanti altına almasıdır.
Türkiye’den ABD’ye ilk kez mal gönderen firmalarda süreç genellikle
aynı yerde takılıyor: ürün hazır, etiket tamam, FDA tarafı çözülmüş, ama
yük limanda beklerken “bond yok” cevabı geliyor. Bu yazı bondun ne
olduğunu, kimin alması gerektiğini, tutarın neye göre belirlendiğini ve
FDA kapsamındaki ürünlerde neden farklı hesaplandığını anlatıyor.
Yazıdaki tutar ve eşikler CBP’nin kendi düzenlemelerinden alındı,
kaynakları ilgili bölümlerde belirtildi. Mevzuat değişebiliyor, sevkiyat
öncesinde gümrük müşavirinize teyit ettirmeniz daha güvenli olur.
ABD gümrük bond nedir
Bond, üç taraflı bir taahhüt. İthalatçı (principal), kefil şirket
(surety) ve CBP, yani ABD gümrük idaresi. İthalatçı vergisini ödemez,
malı geri teslim etmesi istendiğinde teslim etmez ya da kayıtlarını
sunmazsa, kefil şirket devreye giriyor ve CBP’ye ödeme yapıyor. Sonra da
bu tutarı ithalatçıdan talep ediyor.
Yani bond, ödemediğiniz bir borcu silen bir şey değil. Gümrüğün
alacağını güvenceye alan, sizi ise ödeme yükümlülüğünden kurtarmayan bir
araç. Bunu baştan bilmek, “bond aldık, artık sorun yok” yanılgısını
önlüyor.
Bonun içeriği 19 CFR 113.62 ile tanımlanmış. Temel ithalat
bonosu, gümrük diliyle “activity code 1”, hem tek sevkiyat hem sürekli
biçimde düzenlenebiliyor.
Bond ne zaman gerekiyor
Belirleyici olan iki şey var: sevkiyatın değeri ve ürünün başka bir
kurumun denetimine girip girmediği.
CBP, 2.500 dolar ve üzeri ticari sevkiyatlarda resmi giriş (formal
entry) istiyor ve resmi girişte bond aranıyor. Bu tutarın altındaki
sevkiyatlar genellikle gayriresmi giriş (informal entry) kapsamında
işlem görüyor ve orada bond çoğu durumda gerekmiyor.
Değer eşiğinin altında kalmak tek başına yeterli olmayabiliyor.
Ürününüz FDA, USDA ya da başka bir kurumun denetimindeyse, düşük değerli
bir gönderi de resmi girişe tabi tutulabiliyor. Gıda, takviye, kozmetik
ve hayvansal ürün gönderen firmaların çoğu bu yüzden ilk sevkiyatından
itibaren bond ile karşılaşıyor.
Maliyet tarafını bütçelerken bond tek kalem değil.
ABD’ye
gıda ihracatı maliyeti yazısında gümrük, nakliye ve uyum kalemlerinin
tamamı bir arada duruyor.
İki tür bond: tek sevkiyat ve sürekli
Tek sevkiyat bonosu (single transaction bond). Tek bir
girişi kapsıyor. Yılda bir iki kez gönderen ya da ilk denemesini yapan
firma için mantıklı. Her sevkiyatta yeniden düzenleniyor.
Sürekli bond (continuous bond). Bir yıl geçerli ve o
yıl içindeki tüm girişleri kapsıyor. Düzenli gönderen firma için hem
daha ucuza geliyor hem her seferinde işlem yapma yükünü kaldırıyor. ABD
genelinde tüm limanlarda geçerli olması da ayrı bir kolaylık.
Pratikte kırılma noktası şu: yılda üç dört sevkiyattan sonra sürekli
bond genellikle daha ekonomik hale geliyor. Kesin sayı kefil şirketin
fiyatlamasına göre değişiyor, o yüzden iki seçeneği de fiyatlatmakta
fayda var.
ABD gümrük bond tutarı nasıl belirleniyor
Sürekli bondda CBP’nin uyguladığı temel formül şu: 50.000
dolar ile son on iki ayda ödenen vergi, harç ve resimlerin yüzde
10’undan hangisi büyükse o. Yani yeni başlayan bir ithalatçı
için taban 50.000 dolar oluyor; hacim büyüdükçe tutar yüzde 10 kuralıyla
yukarı çıkıyor.
Tek sevkiyat bonosunda hesap sevkiyata özel yapılıyor ve genel
kural, malın beyan edilen değeri ile ona düşen vergi, harç ve resimlerin
toplamı üzerinden belirlenmesi.
19 CFR 113.13, herhangi bir gümrük bonosunun 100 dolardan az
olamayacağını söylüyor. Pratikte bu alt sınırla karşılaşmıyorsunuz,
çünkü resmi girişlerdeki tutarlar bunun çok üzerinde kalıyor.
Aynı maddeye göre CBP tutarı belirlerken altı şeye bakıyor: geçmiş
ödeme sicili, geri teslim taleplerine uyum, malın değeri ve niteliği,
gümrüğün o işlem üzerindeki denetim derecesi, geçmişte tazminat ödeyip
ödemediğiniz ve başvuruda verilen diğer bilgiler.
FDA kapsamındaki üründe üç kat kuralı
Burası Türk ihracatçısını en çok şaşırtan yer. Mal, halk sağlığı ve
güvenliği açısından başka bir kurumun denetimine giriyorsa, tek sevkiyat
bonosu beyan edilen toplam değerin en az üç katı
tutarında düzenleniyor. CBP bu kuralı FDA denetimindeki mallar için
açıkça belirtiyor.
Sebebi mantıklı: bu ürünlerde asıl risk vergi kaybı değil, uygun
olmayan malın piyasaya girmesi. CBP malı geri istediğinde teslim
edilmemesi ihtimaline karşı güvenceyi büyütüyor.
Sayıyla bakalım. 40.000 dolarlık bir gıda sevkiyatında tek sevkiyat
bonosu 120.000 dolar üzerinden hesaplanıyor. Kefil şirketin aldığı prim
bu tutarın üzerinden belirlendiği için maliyet de yükseliyor. Düzenli
gönderim yapacaksanız sürekli bondun neden hızla mantıklı hale geldiğini
bu rakam iyi anlatıyor.
Bonddan önce gelen adım: importer of record kaydı
Bond alabilmek için önce ABD gümrük sisteminde bir ithalatçı
kimliğinizin olması gerekiyor. Buna importer of record deniyor ve kaydı
CBP Form 5106 ile açılıyor.
Kimlik numarası olarak üç seçenek var: ABD şirketiniz varsa EIN,
kişisel vergi numarası ya da ikisi de yoksa CBP’nin atadığı özel numara.
ABD’de kurulu şirketi olmayan Türk firmaları genellikle bu üçüncü yolu
kullanıyor.
Sıralamayı karıştırmamak önemli: önce ithalatçı kaydı, sonra bond,
sonra sevkiyat. Kayıt olmadan bond düzenlenemiyor ve süreç en baştan
bekliyor. Gümrük tarafındaki hesap kalemlerini
Amazon
ABD gümrük vergisi yazısında satıcı açısından ele almıştık.
Bonoyu kim alır: siz mi, ABD’deki alıcı mı
Bu, sevkiyatın hangi teslim şekliyle yapıldığına bağlı.
Alıcı kendi adına ithal ediyorsa importer of record odur ve bond onun
sorumluluğundadır. Siz malı sınıra kadar getirirsiniz, gümrük işlemi
alıcının tarafında yürür.
Malı ABD’de gümrükten siz geçirip alıcıya teslim ediyorsanız, yani
DDP benzeri bir yapı kurduysanız, importer of record sizsiniz. O zaman
hem ithalatçı kaydı hem bond sizin üzerinize açılıyor. Bu, ABD’de bir
tüzel kişilik gerektirebiliyor ve kararı sevkiyattan çok önce vermek
gerekiyor.
Amazon FBA ile gönderim yapan satıcılarda ise durum net: Amazon
importer of record olmuyor. Kayıt ve bond satıcının kendi
sorumluluğunda.
Bond yeterli görülmezse ne oluyor
CBP mevcut bonoların yeterliliğini dönem dönem gözden geçiriyor.
Bononun yetersiz olduğuna karar verirse ithalatçıya ve kefil şirkete
yazılı bildirim gidiyor ve eksikliğin giderilmesi için 15
gün veriliyor.
Gümrük, gelirin risk altında olduğunu düşünürse bunu beklemeden ek
güvence de isteyebiliyor: nakit depozito ya da tek sevkiyat bonosu.
Böyle bir bildirim geldiğinde hızlı hareket etmek, sevkiyatların
durmaması açısından önemli.
Sık görülen üç hata
Bond ile sigortayı karıştırmak. Bond malınızı
korumuyor, gümrüğün alacağını koruyor. Nakliye sigortası ayrı bir
ürün ve ikisi birbirinin yerine geçmiyor.
Sürekli bondu geç almak. Sürekli bond başvurusunun
onaylanması zaman alabiliyor. Sevkiyat limanda beklerken başvurmak
yerine, gönderim takviminden birkaç hafta önce başlamak daha rahat
oluyor.
Prior Notice’i bond sanmak. İkisi ayrı yükümlülük.
Prior Notice, FDA’ya yapılan varış öncesi bildirim; bond ise gümrüğe
verilen mali güvence. Birini yapmak diğerinin yerine geçmiyor ve gıda
sevkiyatlarında ikisi de gerekiyor.
Frequently Asked Questions
Customs bond ne demek, gümrük bond ile aynı şey mi?
Aynı şey. İngilizce kaynaklarda customs bond, Türkçe konuşurken
gümrük bonosu ya da kısaca bond deniyor. ABD tarafında resmi karşılığı
CBP bond.
Prior Notice ile gümrük bond aynı şey mi?
Hayır, iki ayrı yükümlülük. Prior Notice FDA’ya yapılan varış öncesi
bildirimdir ve taşıma moduna göre belirli süreler önce verilmesi
gerekir. Bond ise CBP’ye verilen mali güvencedir. Gıda sevkiyatında
ikisi birlikte isteniyor.
Importer of record numarası nedir, nasıl alınır?
ABD gümrük sisteminde ithalatçıyı tanımlayan numaradır. EIN, kişisel
vergi numarası ya da CBP’nin atadığı numara olabilir. Başvuru CBP Form
5106 ile yapılıyor ve bonddan önce tamamlanması gerekiyor.
Importer of record ile alıcı aynı kişi olmak zorunda mı?
Hayır. Alıcı malı teslim alan taraf, importer of record ise gümrük
karşısında ithalatın hukuki sorumlusu. Çoğu sevkiyatta ikisi aynı firma
oluyor ama DDP benzeri yapılarda ihracatçı importer of record
olabiliyor.
Bonded warehouse ile gümrük bond arasında bağ var mı?
Doğrudan bağ yok. Bonded warehouse, verginin ödenmesi ertelenerek
malın depolandığı antrepodur. Gümrük bond ise girişin mali güvencesidir.
Antrepo kullanımının kendi ayrı bono türü bulunuyor.
Conclusion
ABD gümrük bond, ABD’ye ticari sevkiyat yapan hemen her firmanın
karşılaşacağı bir adım. Değer eşiği 2.500 dolar, sürekli bondda taban
50.000 dolar, FDA kapsamındaki üründe tek sevkiyat bonosu beyan edilen
değerin üç katı. Bunlardan önce importer of record kaydının açılmış
olması gerekiyor.
Sıralamayı doğru kurmak, limanda beklemekten çok daha ucuza geliyor.
Gıda, kozmetik ve takviye tarafında FDA kaydı ile gümrük adımlarını
birlikte planlıyoruz;
ABD
ve Kanada gümrük hizmetimiz sayfasında sürecin tamamı yazılı.
Kaynaklar: 19 CFR 113.13 ve 19 CFR 113.62 (govinfo.gov), CBP
bono tutarı belirleme rehberi ve CBP Form 5106 sayfaları (cbp.gov).
Tutar ve eşikler değişebilir, sevkiyat öncesinde teyit edilmesi
önerilir.
