ABD’ye Şekerleme İhracatı: Retlerin Çoğu Renklendiriciden Geliyor

ABD’ye şekerleme ihracatı yapan Türk üreticilerin FDA kayıtlarına bakınca tablo oldukça net: retlerin büyük kısmı ürünün tadından, ambalajından ya da fiyatından değil, içindeki renklendiriciden kaynaklanıyor. Türkiye’de ve Avrupa Birliği’nde sorunsuz satılan bir jelibon ya da akide şekeri, ABD’de gıda için listelenmemiş bir boya taşıdığı için gümrükte reddedilebiliyor.

FDA’nın ithalat reddi kayıtlarına göre 13 Ocak 2025 ile 21 Ağustos 2026 arasında 14 Türk firmasına ait 74 şekerleme kalemi ABD’ye girişte reddedildi. Bu 74 kalemin 50’sinde gerekçe “güvenli olmayan renk katkısı”, 34’ünde ise yapay renklendiricinin etikette yazılmamasıydı (FDA Import Refusal Report).

Bu yazıda verinin ne söylediğini, ABD’de hangi renklendiricilerin izinli olduğunu, Türkiye’de yaygın kullanılan hangi boyaların ABD listesinde bulunmadığını ve sevkiyattan önce reçete ile etiketin nasıl kontrol edilebileceğini anlatıyoruz.

ABD’ye şekerleme ihracatında FDA verisi ne gösteriyor?

Aşağıdaki tablo, aynı dönemde Türk şekerleme kalemlerine yazılan ret gerekçelerinin en sık görülenlerini gösteriyor. Bir kaleme birden fazla gerekçe yazılabildiği için sayıların toplamı 74’ü geçiyor.

FDA’nın ürün kodlarında lokum ayrı bir başlık taşımıyor; reddedilen kalemler sert şeker, jöleli şeker (jelibon), yumuşak şekerleme, marshmallow ve çikolatalı bar gruplarına dağılıyor. 14 firmaya 74 kalem düştüğüne göre ret çoğu zaman tek bir ürünü değil, aynı reçeteyle üretilen bir seriyi etkileyebiliyor.

Ret sürecinin genel işleyişini FDA belgesi olan ürünün gümrükte reddedilmesi yazımızda ayrıntılı anlattık.

“Unsafe color” reddi ne anlama geliyor?

UNSAFE COL kodu, FDA’nın gıda, ilaç ve kozmetik yasasının 721(a) bölümüne dayanıyor. Bu bölüme göre bir renk katkısı, ancak FDA’nın o kullanım için listelediği bir katkıysa ve listede yazan şartlara uygun kullanılıyorsa güvenli sayılıyor. Yani mesele boyanın kendi başına “zararlı” bulunması değil; ABD listesinde gıda için yer almaması.

İkinci önemli nokta sertifikasyon. ABD’de gıdada kullanılan sentetik boyaların her partisi FDA tarafından sertifikalandırılmak zorunda (21 CFR Part 74, Subpart A). Bu nedenle tedarikçiden boyanın adını almak yetmeyebiliyor; boyanın ABD’de hangi adla listelendiği de sorulmalı.

ABD’de gıdada hangi sentetik renklendiriciler izinli?

21 CFR Part 74 Subpart A, Ekim 2026 itibarıyla gıda için şu sertifikalı renk katkılarını sayıyor (eCFR). E numarası karşılıkları FDA’nın kendi özet tablosundan alındı (FDA).

Listede ayrıca yalnızca portakal kabuğunun boyanmasında kullanılan Citrus Red No. 2 var; şekerleme için bir anlamı yok. Sertifika gerektirmeyen, doğal kaynaklı renklendiriciler (pancar tozu, spirulina ekstraktı, karmin, zerdeçal, paprika gibi) ise ayrı bir listede, 21 CFR Part 73 altında duruyor. Bu listedeki her katkının hangi ürünlerde ve hangi şartla kullanılabileceği kendi maddesinde yazılı; reçete değiştirilirken o madde ayrıca okunmalı.

Türkiye’de kullanılan hangi renkler ABD’de gıda için listede yok?

FDA, ithalat denetimi yapan personeline yönelik uyum programında, başka ülkelerde onaylı olduğu halde ABD’de gıda için listelenmemiş renk katkılarını tek tek sayıyor (FDA Compliance Program 7309.006). Şekerleme üreticisini en çok ilgilendirenler şunlar:

İsim benzerliği burada sık görülen bir tuzak. “Cochineal Red A” adı karmin (koşnil ekstraktı) ile karıştırılabiliyor, ama E124’ün bir diğer adı. Kinolin sarısının ABD’de ilaç ve kozmetikte kullanılan bir biçimi (D&C Yellow No. 10) var; FDA, Avrupa’da izinli olan biçimin farklı olduğunu ve hiçbirinin ABD’de gıdada kullanılamadığını belirtiyor.

FDA’nın renklendirici kaynaklı ithalat uyarısı (Import Alert 45-02) da aynı konuyu kapsıyor ve bu listede Türkiye başlığı da yer alıyor. Uyarı listesine giren bir üreticinin sonraki sevkiyatları fiziksel muayene yapılmadan alıkonulabiliyor; listeden çıkmak ayrı bir süreç gerektiriyor.

Red No. 3 ve petrol bazlı boyalarda takvim ne?

FDA, 15 Ocak 2025’te FD&C Red No. 3’ün (E127) gıdada kullanım iznini iptal eden kararı yayımladı. Gıda için yürürlük tarihi 15 Ocak 2027 (Federal Register, 16 Ocak 2025). Karara yapılan itiraz kararın uygulanmasını bir süre askıya almıştı; FDA bu askıyı 5 Ağustos 2026’da kaldırdı ve 15 Ocak 2027 tarihini teyit etti (Federal Register, 5 Ağustos 2026).

Raf ömrü uzun olan şekerlemede bu tarih önemli: bugün üretilip Ocak 2027’den sonra ABD’ye girecek bir parti için Red No. 3 içeren reçeteyle devam etmek risk taşıyabiliyor. Red No. 3 kullanan üreticinin geçişi şimdiden planlaması daha mantıklı.

FDA ve ABD Sağlık Bakanlığı 22 Nisan 2025’te petrol bazlı sentetik boyaları gıdadan aşamalı olarak çıkarma planını açıkladı (FDA). Plan, Red No. 40, Yellow No. 5, Yellow No. 6, Blue No. 1, Blue No. 2 ve Green No. 3 için sektörle birlikte yürütülen gönüllü bir kaldırma hedefi koyuyor; bu boyalar için yasal bir yasak getirmiyor. Ekim 2026 itibarıyla altısı da 21 CFR Part 74’te gıda için listede duruyor. Yine de ABD’deki alıcıların bir kısmı doğal renkli ürün istemeye başlayabiliyor; yeni reçete kurulacaksa bu eğilim de hesaba katılabilir.

Yapay renklendirici etikette nasıl yazılmalı?

Verideki ikinci büyük ret sebebi (34 kalem) boyanın izinli olduğu halde etikette yazılmaması. Kural 21 CFR 101.22(k) maddesinde:

• Sertifikalı bir boya içindekiler listesinde ABD’deki adıyla yazılır. “FD&C” ön eki ve “No.” ifadesi atlanabilir: “Red 40”, “Yellow 5” gibi.
• Boyanın lake hali kullanılıyorsa “Lake” kelimesi de yazılır, örneğin “Blue 1 Lake”.
• “Renklendirici”, “colour” ya da yalnızca E numarası yazmak bu kuralı karşılamıyor. E numarası istenirse adın ardından parantez içinde verilebilir.
• Karmin ya da koşnil ekstraktı kullanılıyorsa adıyla yazılması gerekiyor (21 CFR 73.100).

Verideki “YELLOW #5” retleri tam olarak bu durumu gösteriyor: Yellow No. 5 izinli bir boya, ama etikette adıyla yazılmadığında ürün reddedilebiliyor.

Renk dışındaki ret sebepleri neler?

Renk retleri kadar sık olmasa da üç grup daha öne çıkıyor:

• Etiket bilgisi: besin değeri tablosunun eksik olması (10 kalem) ve net miktar beyanının eksik ya da kurala aykırı olması (8 ve 4 kalem). ABD etiketinin genel yapısını ABD etiket kuralları yazımızda topladık.
• Hijyen: üretim ya da depolama koşulları nedeniyle verilen retler (7 ve 7 kalem). Bunlar çoğu zaman tesis düzeyindeki bir bulguya dayanıyor ve etiketle çözülmüyor.
• Salmonella ve zararlı madde: 6’şar kalem. Bu başlıklar da etiketle değil, hammadde ve üretim kontrolüyle ilgili.

Sevkiyattan önce reçete ve etiket nasıl kontrol edilir?

Renk retlerinin iyi tarafı, önceden kontrol edilebilir olmaları. Sıralama şöyle kurulabilir:

• Reçetedeki her renklendiricinin tedarikçi belgesinden E numarası ve kimyasal adı alınır.
• Her biri ABD’nin gıda listesiyle (21 CFR Part 74 ya da Part 73) karşılaştırılır. Listede olmayan boya için alternatif seçilir.
• Sentetik boyanın FDA sertifikalı partiden geldiği tedarikçiden teyit edilir.
• Red No. 3 kullanılıyorsa Ocak 2027 tarihine göre geçiş planlanır.
• İçindekiler listesinde her boya ABD’deki adıyla yazılır; besin tablosu ve net miktar ABD biçimine göre hazırlanır.
• Tesisin FDA kaydının güncel olduğu kontrol edilir.

Reddedilen bir partinin imha ya da geri gönderim masrafı, sevkiyattan önce yapılan bir etiket incelemesinden genellikle yüksek oluyor. Masraf kalemlerini ABD’ye gıda ihracatı maliyeti yazımızda ayrı ayrı ele aldık.

Sıkça sorulan sorular

Türkiye’de izinli olan bir boya ABD’de neden reddediliyor?

ABD kendi renk katkısı listesini kullanıyor ve AB listesini esas almıyor. Ponceau 4R (E124), azorubin (E122) ve kinolin sarısı (E104) AB’de izinli olsa da ABD’de gıda için listede yer almıyor. Listede olmayan bir boya içeren ürün, ABD mevzuatına göre güvenli olmayan renk katkısı taşıyor sayılabiliyor.

Etikette yalnızca E numarası yazmak yeterli mi?

Yeterli değil. Sertifikalı boyalar ABD’deki adıyla, örneğin “Red 40” ya da “Yellow 5” olarak yazılmalı. E numarası istenirse adın yanında parantez içinde verilebilir.

Red No. 3 içeren şekerleme ABD’ye ne zamana kadar gönderilebilir?

FDA’nın kararına göre Red No. 3’ün gıdada kullanım izni 15 Ocak 2027’de sona eriyor. Bu tarihten sonra ABD’ye girecek ürünlerde Red No. 3 kullanılmaması daha mantıklı; raf ömrü ve sevkiyat süresi hesaba katılarak geçişin öne çekilmesi önerilir.

Reddedilen şekerleme yeniden etiketlenip ABD’ye sokulabilir mi?

Ürün alıkonulma aşamasındayken ithalatçı, Form FDA 766 ile yeniden etiketleme ya da düzeltme izni isteyebiliyor; FDA bu talebi kabul de edebiliyor, reddedebiliyor da (FDA). Sorun etiketteyse bu yol işe yarayabiliyor. Sorun izinli olmayan bir boyaysa ürünün içeriği değişmediği için etiketle çözülmüyor ve kesin ret kararından sonra parti genellikle geri gönderiliyor ya da imha ediliyor.

FDA kaydı olan bir firma da ret alabilir mi?

Alabilir. FDA tesis kaydı, firmanın ABD’ye gıda gönderebilmesinin ön şartı; ürünün içeriğinin ya da etiketinin uygun olduğunu göstermiyor. Verideki retlerin çoğu da kaydı olan firmaların ürün ve etiket kaynaklı sorunlarından geliyor.

Sonuç

ABD’ye şekerleme ihracatında 13 Ocak 2025 ile 21 Ağustos 2026 arasındaki FDA verisi, retlerin ağırlıkla tek bir yerde toplandığını gösteriyor: reçetedeki renklendirici ve onun etikette nasıl yazıldığı. Ponceau 4R, azorubin ve kinolin sarısı gibi ABD’de gıda için listede olmayan boyalar değiştirilip izinli boyalar etikette doğru adıyla yazıldığında, verideki retlerin önemli bir kısmının önüne geçilebilir görünüyor.

Export Partners olarak sevkiyattan önce reçetenizdeki renklendiricileri ABD listesine göre kontrol ediyor, etiketinizi ABD kurallarına göre inceliyor ve FDA kayıt ve belgelendirme işlemlerinizi yürütüyoruz. Ürününüzü göndermeden önce bir etiket incelemesi için bizimle iletişime geçebilirsiniz.