ABD’ye kuru meyve ve kuruyemiş göndermek için FDA tesis kaydı zorunludur, ücretsizdir ve iki yılda bir yenilenir. Ancak kayıt tek başına yeterli değildir. Türkiye’den giden kuru üzüm, incir ve Antep fıstığı için asıl belirleyici olan, ürünün FDA’nın import alert listelerinde yer alıp almadığıdır. Bu listelerdeki sevkiyatlar ABD gümrüğünde fiziksel inceleme yapılmadan alıkonabiliyor.
Aşağıda önce kaydın ne işe yaradığını, sonra Türkiye’yi doğrudan ilgilendiren iki import alert listesini, aflatoksin sınırını, etiket şartlarını ve 2026’da değişen vergi oranını bulacaksınız.
FDA kaydı ne işe yarar, ne işe yaramaz?
FDA tesis kaydı, üretim tesisinin FDA sistemine bildirilmesidir. Kayıt işlemi ücretsizdir ve tesise on bir haneli bir numara verilir.
Sık karşılaşılan bir yanlış anlama var: kayıt, ürünün güvenli üretildiğini ya da ABD standartlarına uygun olduğunu göstermez. FDA gıdayı onaylamıyor, sadece tesisin varlığını kayda alıyor. Bu yüzden gıda ürününde “FDA onaylı” ifadesi kullanmak ABD’de yanıltıcı beyan sayılıyor. Aradaki farkı FDA kayıt, onay ve sertifika farkı yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kuru meyve ve kuruyemiş ihracatçısı için kayıt aşaması üç parçadan oluşuyor:
- Tesis kaydı. FDA Industry Systems üzerinden yapılır, ücretsizdir.
- ABD yetkili temsilcisi. Yurt dışındaki her gıda tesisi için zorunludur; FDA ile tesis arasındaki iletişim bu kişi üzerinden yürür. Ayrıntısı ABD temsilcisi yazımızda.
- Sevkiyat başına Prior Notice. Kayıt tek seferlik, Prior Notice her sevkiyatta ayrı verilir. İkisi ayrı yükümlülüktür.
Asıl konu: Türkiye hangi import alert listelerinde?
Import alert, FDA’nın belirli ürün ve firmalar için uyguladığı bir ön alıkoyma mekanizmasıdır. Kısaltması DWPE, açılımı “fiziksel inceleme yapılmadan alıkoyma”. Listedeki bir sevkiyat ABD limanına vardığında numune alınmasına gerek kalmadan alıkonabiliyor; ürünün uygun olduğunu göstermek ihracatçıya düşüyor.
Türkiye kaynaklı kuru meyve ve kuruyemiş iki ayrı listede geçiyor ve ikisinin kapsamı birbirinden farklı:
| Liste | Ürün | Sebep | Kapsam |
|---|---|---|---|
| Import Alert 99-15 | Kuru üzüm (tane ve pasta halinde) | Procymidone kalıntısı, bir tarım ilacı | Ülke geneli. Türkiye kaynaklı kuru üzüm sevkiyatları kapsamda |
| Import Alert 23-14 | Antep fıstığı (kabuklu ve iç), incir, incir pastası, yer fıstığı | Mikotoksin, ağırlıklı olarak aflatoksin | Firma bazlı. Listede adı geçen firmalar kapsamda |
Bu ayrım pratikte çok şey değiştiriyor. Kuru üzümde liste ülke geneli işlediği için, firmanız hiç sorun yaşamamış olsa bile sevkiyat kapsama girebiliyor. Antep fıstığı ve incirde ise liste firma adına işliyor; adınız listede değilse sevkiyatınız bu mekanizmaya takılmıyor.
Listeden çıkış yolu da var. FDA, uygunluğunu belgeleyen firmaları “green list” denilen muafiyet listesine alabiliyor. Kuru üzümde bir Türk firması 2018’de bu şekilde muafiyet almış durumda. Süreç analiz sonuçları ve ardışık uygun sevkiyat geçmişi istiyor, kısa sürmüyor, ama kapalı bir kapı değil.
Kendi durumunuzu Import Alert 99-15 ve Import Alert 23-14 sayfalarından kontrol edebilirsiniz. Listeler güncelleniyor, sevkiyat öncesi bakmakta fayda var.
Listeye girildiyse nasıl çıkılır?
Import alert listesine girmek kalıcı değil. FDA’nın “green list” dediği muafiyet listesine geçmek için izlenen yol şöyle işliyor:
- Sebebi bulun ve giderin. Aflatoksinse hasat, kurutma ve depolama zincirinde nerede oluştuğunu tespit etmek gerekiyor. Kalıntıysa tarım ilacı uygulamasında. Sebep giderilmeden diğer adımların anlamı yok
- Ardışık uygun sevkiyat geçmişi oluşturun. FDA genellikle belirli sayıda ardışık sevkiyatın bağımsız laboratuvar analiziyle uygun çıkmasını arıyor
- Dosyayı hazırlayın. Düzeltici faaliyet raporu, analiz sonuçları, üretim ve depolama koşullarındaki değişiklikler
- Başvuruyu yapın. Talep FDA’ya iletilir ve değerlendirilir
Süreç kısa sürmüyor, aylarla ölçülüyor. Ama kuru üzümde bir Türk firmasının 2018’de bu yolla muafiyet almış olması, kapalı bir kapı olmadığını gösteriyor.
Bu arada sevkiyat tamamen durmuyor. Listedeki bir firma da gönderim yapabiliyor, ancak her partide uygunluğu belgelemek ve alıkoyma süresini göze almak gerekiyor. Bu da liman ücreti ve depolama maliyeti demek, o yüzden çoğu firma için listeden çıkmak ticari olarak daha mantıklı oluyor.
Sevkiyat alıkonursa ne oluyor?
Alıkoyma bildirimi ABD’deki ithalatçıya gidiyor, üreticiye değil. İthalatçının belirli bir süre içinde yanıt vermesi gerekiyor. İki yol var: ürünün uygun olduğunu belgelerle göstermek, ya da ürünü ABD’ye sokmadan geri göndermek veya imha etmek.
Uygunluğu göstermek için genellikle ABD’de FDA’nın tanıdığı bir laboratuvarda analiz yaptırmak gerekiyor. Türkiye’de yapılmış analiz her zaman yeterli sayılmıyor. Bu maliyet ve süre farkı, sevkiyat öncesi hazırlığın neden önemli olduğunu gösteriyor.
Aflatoksin sınırı kaç?
FDA’nın insan gıdası için toplam aflatoksin eylem seviyesi 20 ppb (milyarda parça). Antep fıstığı, yer fıstığı ve Brezilya cevizi dahil, kuruyemiş grubunun tamamı için aynı seviye geçerli. Sütte aflatoksin M1 için ayrı ve çok daha düşük bir seviye var, 0,5 ppb, ama o bizim ürün grubumuzun dışında.
Buradaki önemli nokta şu: 20 ppb bir “izin verilen kirlilik” sınırı değil, kaçınılamayan durumlar için belirlenmiş bir eylem seviyesi. Yani hedef sınırın altında kalmak değil, mümkün olduğunca düşük tutmak.
Avrupa Birliği’nin sınırları bazı ürünlerde ABD’den daha düşük. AB’ye gönderim yapan bir üretici analiz altyapısını zaten kurmuş oluyor, bu ABD tarafında da işini kolaylaştırıyor.
Etikette ne bulunması gerekiyor?
Türkçe etiketin İngilizceye çevrilmesi yeterli olmuyor, düzenin ABD biçimine göre yeniden kurulması gerekiyor. Kuruyemiş ve kuru meyvede aranan başlıklar:
- Nutrition Facts tablosu. ABD’nin kendi biçiminde, porsiyon büyüklüğü ABD ölçülerine göre
- Alerjen bildirimi. Ağaç yemişleri ABD’de başlıca alerjen grubunda. Fındık, badem, ceviz, Antep fıstığı adıyla belirtilir: “Contains: Hazelnuts”
- İçindekiler listesi. Azalan ağırlık sırasına göre, İngilizce
- Net miktar. Hem metrik hem ABD ölçüsüyle
- Üretici ya da ithalatçı adı ve adresi
- Kükürt dioksit beyanı. Kuru kayısı ve bazı kuru meyvelerde kullanılıyorsa 10 ppm üzerinde belirtilmesi gerekiyor
FSVP kimin sorumluluğunda?
Karışıklık en çok burada çıkıyor. FSVP dosyasını tutmak zorunda olan taraf ABD’deki ithalatçıdır, Türkiye’deki üretici değil.
Ancak ithalatçı o dosyayı doldurmak için üreticiden belge istiyor: tehlike analizi, önleyici kontroller, analiz sonuçları, tedarikçi doğrulama kayıtları. Yani sorumluluk ithalatçıda olsa da iş kısmen üreticiye düşüyor. Bu belgeleri hazır tutan üretici ithalatçı için daha kolay bir tedarikçi oluyor.
2026’da vergi ne oldu?
24 Temmuz 2026’da yürürlüğe giren ek gümrük vergisi %12,5 olarak uygulanıyor. Bu oran daha önce konuşulan oranların üstüne eklenmedi, onların yerine geçti.
Verginin bir muafiyet listesi var ancak listede ABD’de yetişmeyen hammaddeler bulunuyor: hindistan cevizi, kakao, palm çekirdeği yağı gibi. Türkiye’nin gönderdiği fındık, kuru incir, kuru kayısı ve kuru üzüm bu listede yer almıyor, yani kapsam içinde kalıyor.
Muafiyet listesi sekiz haneli tarife kodu düzeyinde işliyor. Dört haneli pozisyonun listede görünmesi ürünün muaf olduğu anlamına gelmiyor, kontrolün sekiz hane üzerinden yapılması gerekiyor. Maliyet kalemlerinin tamamı için ABD’ye gıda ihracatı maliyeti yazımıza bakabilirsiniz.
Kayıt yenileme ne zaman?
FDA gıda tesisi kaydı çift sayılı yıllarda, 1 Ekim ile 31 Aralık arasında yenileniyor. 2026 penceresi 1 Ekim 2026’da açılıyor, 31 Aralık 2026’da kapanıyor. Yenilenmeyen kayıt süresi dolmuş sayılıyor ve iptal ediliyor.
Yenileme de kayıt gibi ücretsiz. Bu dönemde aracı firmalardan “yenileme ücreti” başlıklı faturalar gelebiliyor; ödemeden önce işlemin gerçekten yapılıp yapılmadığını kayıt numarası üzerinden kontrol ettirmekte fayda var.
Sırayla ne yapmalı?
- Ürününüzün import alert listelerinde olup olmadığını kontrol edin. Bu ilk adım, çünkü sonucu diğer her şeyi etkiliyor
- Aflatoksin ve kalıntı analizini akredite bir laboratuvarda yaptırın, sonuçları saklayın
- FDA tesis kaydını yapın, ABD temsilcinizi atayın
- Etiketi ABD biçimine göre yeniden kurun
- İthalatçınızla FSVP belgelerini önceden konuşun
- Sekiz haneli tarife kodunuzla vergi oranını netleştirin
- Her sevkiyat için Prior Notice verin
Kuru meyve ve kuruyemiş tarafında süreci baştan sona yürütüyoruz. Durumunuzu konuşmak isterseniz bize ulaşabilirsiniz.
