ABD’ye gıda ihracatı maliyeti, navlun ve gümrük vergisinden ibaret değil. Bütçeyi asıl şaşırtan kalemler bir kerelik uyum bedelleri ile sevkiyat başına tekrar eden küçük ücretler oluyor. Bir kerelik olanlar ilk sevkiyata bindiği için o partiyi olduğundan pahalı gösteriyor, tekrar edenler ise tek tek küçük göründüğü için hiç toplanmıyor.
Bu rehberde maliyeti üç başlıkta ayırıyoruz: bir kerelik kurulum, sevkiyat başına giderler ve birim başına düşen paylar. Ardından ABD gümrük ve FDA sürecini baştan sona sırayla, sonunda da 2026’da değişen kuralları bulacaksınız.
ABD’ye gıda ihracatı maliyeti hangi kalemlerden oluşur?
ABD’ye gıda ihracatı maliyeti, ürünün fabrika çıkışından ABD’deki alıcının deposuna ulaşmasına kadar oluşan tüm bedellerin toplamıdır. Dört grupta toplanır: uyum ve hazırlık, lojistik, gümrük ve ABD içi dağıtım.
| Grup | İçindekiler | Tekrar sıklığı |
|---|---|---|
| Uyum ve hazırlık | FDA tesis kaydı, ABD temsilcisi, FSVP, etiket uyarlama, laboratuvar analizi | Bir kerelik ve yıllık |
| Lojistik | Navlun, sigorta, iç nakliye, elleçleme | Her sevkiyatta |
| Gümrük | Gümrük vergisi, Section 301 ek vergisi, MPF, HMF, müşavir, bond | Her sevkiyatta |
| ABD içi | Liman çekmesi, antrepo, depolama, dağıtım | Her sevkiyatta |
Bir kerelik kurulum maliyetleri nelerdir?
Bu kalemler ilk sevkiyattan önce ödenir ve sonraki partilerde tekrar etmez. Bütçede ayrı tutulup toplam üretim adedine bölünmeleri gerekir, aksi halde ilk parti gerçekte olduğundan kârsız görünür.
- FDA tesis kaydı. Kaydın kendisi ücretsizdir, maliyet işlemin doğru yapılması ve takibindedir. FDA tesisi kaydeder, onay vermez. Bu ayrım sözleşmelerde ve ürün iletişiminde yanlış kullanıldığında sorun çıkarabiliyor.
- ABD temsilcisi. Yurt dışındaki her gıda tesisi için zorunludur. Ticari bir hizmettir, yıllık bedeli sağlayıcıya göre değişir.
- Etiket uyarlaması. Nutrition Facts düzeni, alerjen beyanı, net miktar, menşe ve İngilizce zorunluluğu. Türk etiketinin çevrilmesi yeterli olmuyor, düzenin ABD formatına göre yeniden kurulması gerekiyor.
- Laboratuvar analizi ve belgelendirme. Ürün grubuna göre besin değeri analizi, raf ömrü çalışması, asitli ve düşük asitli konservede FCE ve SID kaydı.
- Sürekli gümrük bondu. Yıllık yaklaşık 700 ile 800 dolar aralığında. Tek sevkiyatlık bond daha ucuz görünür ancak üçten fazla sevkiyatta sürekli bond genelde daha hesaplı oluyor.
Etiket ve gümrük tarafındaki ayrıntılar için FDA etiket ve gümrük rehberi yazımıza, hayvansal içerikli ürünlerde ek olarak gereken izinler için Amerika’ya hayvansal gıda ihracatı yazımıza bakabilirsiniz.
Sevkiyat başına maliyetler nelerdir?
Bu kalemler her partide yeniden oluşur ve birim maliyete doğrudan girer. Aşağıdaki tablo 2026 ortası itibarıyla geçerli aralıkları veriyor; navlun haftalık değiştiği için teklif anında doğrulanması gerekiyor.
| Kalem | 2026 aralığı | Not |
|---|---|---|
| 40 fitlik konteyner, deniz yolu | 4.000 ile 7.000 dolar | Transit 25 ile 35 gün |
| 20 fitlik konteyner, deniz yolu | 2.500 ile 4.500 dolar | Transit 25 ile 35 gün |
| Parsiyel gönderim | Metreküp başına 80 ile 200 dolar | Transit 30 ile 40 gün |
| Hava kargo | Kilogram başına 5 ile 15 dolar | Transit 5 ile 7 gün |
| Liman çekmesi | Konteyner başına 300 ile 800 dolar | Limandan depoya |
| MPF, işlem ücreti | Değerin yaklaşık binde 3,5’i | Alt ve üst sınırı var |
| HMF, liman bakım fonu | Değerin binde 1,25’i | Yalnızca deniz yolunda |
Bunların yanında serbest süre aşıldığında işleyen antrepo ve şasi ücretleri var. Planlanan bir gider olmadıkları için bütçeye genelde girmiyorlar. Sevkiyat bütçesinin küçük bir yüzdesini bu kalem için ayırmak, planın ilk aksamada dağılmasını önlüyor.
ABD gümrük vergisi 2026’da nasıl hesaplanır?
Türkiye menşeli mallara 24 Temmuz 2026 tarihinden itibaren %12,5 oranında Section 301 ek gümrük vergisi uygulanıyor. Karar USTR tarafından 23 Temmuz 2026 akşamı duyuruldu ve ertesi gün ABD Doğu saatiyle 00:01’de yürürlüğe girdi. Oran ürünün kendi MFN vergisinin üzerine ekleniyor.
Sık yapılan hata şudur: %12,5, daha önce konuşulan %15’in üstüne eklenmiyor, onun yerine geçiyor. Önceki katmanlar sona erdi, efektif değişim %10’dan %12,5’e oldu.
| Katman | Durum |
|---|---|
| IEEPA karşılıklı tarife (%15) | 24 Şubat 2026’da sona erdi |
| Section 122 küresel ek vergi (%10) | 24 Temmuz 2026’da sona erdi |
| Section 301 (%12,5) | 24 Temmuz 2026’da başladı |
Karar Türkiye’ye özel değil. Aynı soruşturma 60 ekonomiyi kapsıyor; 17’sine %10, 38’ine %12,5 uygulanıyor ve Türkiye ikinci grupta. Soruşturmanın konusu zorla çalıştırma ile üretilmiş malların ithalatını yasaklayan bir düzenlemenin varlığı ve uygulanmasıdır, Türk üretiminin niteliğine dair bir tespit değildir. Bu ayrımı ABD’li alıcınıza doğru anlatmak gereksiz bir tartışmayı baştan kapatıyor. Oran kalıcı da değil: USTR ilgili ülkenin yasağı fiilen uyguladığına karar verirse indirim yolu açık kalıyor.
Muafiyet listesi ve kendi HTS kodunuz
Vergi bütün ürünlere uygulanmıyor. Federal Register’da 28 Temmuz 2026’da yayımlanan bildirimin ekinde muaf tutulan HTS satırları yer alıyor. Bu satırlar tarife cetvelinde 9903.05.87 pozisyonu altında toplanıyor ve CBP’nin yayımladığı liste üzerinden takip ediliyor.
Listenin mantığı şu: ABD’de hiç yetişmeyen ya da yeterli miktarda üretilemeyen hammaddeler muaf tutulmuş. Hindistan cevizi, palm çekirdeği yağı, kakao ve tropik meyve türevleri listede görünüyor. Türkiye’nin ABD’ye gönderdiği tipik gıda kalemleri ise listede yok: fındık, kuru incir ve kuru kayısı gibi kuruyemiş ve kuru meyveler, zeytinyağı, ayçiçek yağı, makarna, salça, şekerleme ve evcil hayvan maması kapsam içinde kalıyor. Bu kalemlerde %12,5 uygulanıyor.
Kontrolü nasıl yaptığınız önemli. Liste sekiz haneli kod düzeyinde işliyor, dört haneli pozisyon düzeyinde değil. Aynı pozisyonun bazı alt kodları muafken diğerleri kapsam içinde kalabiliyor; tropik meyveden yapılmış bir ürünün muaf, aynı pozisyondaki standart bir ürünün kapsamda olması bu yüzden mümkün. Dolayısıyla kontrol beyanda kullanacağınız tam sekiz haneli kodla yapılır. Yaklaşık eşleşme yeterli değildir.
Hesap formülü: CIF değeri çarpı (MFN oranı artı %12,5). Matrah FOB değil CIF’tir, yani navlun ve sigorta da içindedir. Section 232 kapsamındaki çelik, alüminyum ve bakır kalemlerinde bu ek vergi üst üste binmiyor.
ABD gümrük ve FDA süreci baştan sona nasıl işliyor?
Aşağıdaki sıra deniz yolu ile gelen bir gıda sevkiyatı içindir. Her adımın bir sorumlusu ve bir zaman penceresi vardır.
- Tesis kaydı ve temsilci. Üretici tesis FDA’ya kayıtlı olmalı ve geçerli bir ABD temsilcisi bulunmalı.
- FSVP kurulumu. ABD’deki ithalatçının, yabancı tedarikçiyi doğrulayan yazılı bir programı olması gerekiyor. Sorumluluk ithalatçıdadır, ancak belgeleri üretici sağlar.
- ISF bildirimi. Gemi yüklemesinden en az 24 saat önce ithalatçı güvenlik beyanı verilir.
- Prior Notice. FDA’ya varış öncesi bildirim yapılır. Standart pencereler kara yolunda 2 saat, hava ve demir yolunda 4 saat, deniz yolunda 8 saat öncesidir ve en fazla 30 gün önceden verilebilir (21 CFR 1.279).
- Gümrük beyanı ve bond. Gümrük müşaviri giriş beyanını açar. Eşyanın HTS kodu, menşei ve CIF değeri burada beyan edilir.
- FDA değerlendirmesi. FDA üç sonuçtan birini verir: May Proceed, belge veya etiket incelemesi, ya da numune analizi. Etiket incelemesi en sık karşılaşılan ve en kolay önlenebilen duraklamadır.
- CBP serbest bırakma ve vergi ödemesi. Serbest bırakmadan sonra giriş özeti verilir ve vergiler on iş günü içinde ödenir.
- Liman çıkışı ve dağıtım. Konteyner çekilir ve serbest süre içinde limandan çıkarılır.
Gümrük tarafında süreci birlikte yürütmek isterseniz ABD ve Kanada gümrük hizmetlerimize göz atabilirsiniz. FDA kayıt tarafındaki adımlar için FDA kayıt ve belgelendirme sayfamızda ayrıntılı bilgi bulunuyor.
2026’da değişen üç kural
FDA tesis kaydı yenileme dönemi 1 Ekim’de açılıyor
FDA gıda tesisi kayıtları çift yıllarda yenileniyor. 2026 yenileme penceresi 1 Ekim ile 31 Aralık 2026 arasında. Bu pencerede yenilenmeyen kayıt geçersiz sayılıyor. Ekim ayına planlanan sevkiyatlar için yenilemeyi önden yapmak daha güvenli oluyor.
Prior Notice kuralı güncellendi
FDA 25 Eylül 2025 tarihli nihai kuralla Prior Notice düzenlemesini değiştirdi. Uluslararası posta ile gelen gıdada artık posta servisinin adı ve takip numarası bildirilmek zorunda. Ayrıca ret veya hold kararı sonrasında yapılacak yeniden bildirimler için belirli süre pencereleri tanımlandı.
FSMA 204 izlenebilirlik kuralı 2028’e ertelendi
Gıda İzlenebilirlik Listesi kapsamındaki ürünler için uyum tarihi 20 Ocak 2026’dan 20 Temmuz 2028’e alındı, yani otuz ay ertelendi. Kuralın içeriği değişmedi, yalnızca tarih ötelendi. Listede yer alan bir ürün grubundaysanız kayıt altyapısını kurmak için ek süre kazanmış oluyorsunuz.
Bütçeyi nasıl kurarsınız?
Üç sütunlu basit bir tablo çoğu ihtiyacı karşılıyor: bir kerelik, sevkiyat başına ve birim başına. Kurulum kalemleri planlanan toplam adede, sevkiyat kalemleri o partinin adedine bölünür. Böylece ilk parti ile üçüncü parti arasındaki birim maliyet farkı görünür hale gelir.
| Sütun | Ne girer | Nasıl bölünür |
|---|---|---|
| Bir kerelik | FDA kaydı takibi, etiket uyarlama, analiz, FSVP kurulumu | Planlanan toplam adede |
| Sevkiyat başına | Navlun, sigorta, müşavir, vergi, MPF, HMF, çekme | O partinin adedine |
| Birim başına | Ürün maliyeti, ambalaj, etiket basımı | Doğrudan |
Yıllık tekrar eden kalemler, örneğin ABD temsilcisi ve bond, bir kerelik sütununda değil ayrı bir yıllık satırda tutulmalı ve o yılın toplam adedine bölünmelidir.
En sık yapılan üç bütçeleme hatası
- Kurulum maliyetini ilk partiye yüklemek. FDA kaydı, etiket ve analiz bedeli tek bir partinin gideri değildir. Toplam adede bölünmediğinde ilk parti zararda görünür ve doğru olmayan bir fiyatlandırma kararı alınabilir.
- Serbest süre için karşılık ayırmamak. Antrepo ve şasi ücretleri planlanmaz ama gerçekleşir. Sevkiyat bütçesinin küçük bir yüzdesini ayırmak yeterli oluyor.
- Vergiyi FOB üzerinden hesaplamak. Gümrük vergisi CIF değeri üzerinden alınır, yani navlun ve sigorta da matrahın içindedir. FOB üzerinden yapılan hesap vergiyi olduğundan düşük gösterir.
Sık sorulan sorular
FDA kaydı ücretli mi?
Hayır, tesis kaydının kendisi ücretsiz. Maliyet, kaydın doğru yapılması, ABD temsilcisi hizmeti ve iki yılda bir yenileme takibinden oluşuyor. FDA tesisi kaydeder, ürüne onay vermez.
Kaydım süresi içinde yenilenmezse ne olur?
Kayıt geçersiz duruma düşer ve o tesisten gelen sevkiyat girişte durdurulabilir. Yeniden kayıt mümkündür ancak süreç zaman alır. Ayrıntılar için FDA kaydı iptal ve yeniden kayıt yazımıza bakabilirsiniz.
Prior Notice’i kim veriyor?
Bildirimi ithalatçı, gümrük müşaviri ya da ihracatçı adına yetkilendirilmiş bir taraf yapabilir. Sorumluluk bildirimin doğruluğundadır; eksik ya da hatalı bilgi girişte bekleme sebebi olabiliyor.
Takviye edici gıda ile normal gıda aynı süreçten mi geçiyor?
Temel akış aynı, ancak etiket kuralları ve beyan sınırları farklı. Takviye ürünlerde içerik beyanları ve sağlık iddiaları ayrıca değerlendiriliyor. Bu grupta kolajen ve protein tozu satışı yazımız daha ayrıntılı bir çerçeve sunuyor.
Hayvansal içerikli ürünlerde ek maliyet var mı?
Evet. FDA’nın yanında USDA ve APHIS tarafı devreye giriyor, ithalat izni ve sertifikalar ek süre ve bedel getiriyor. Pet food tarafındaki izin süreçleri için ABD’ye pet food ihracatı yazımızda adım adım anlatım bulunuyor.
*Bu rehberdeki tutarlar 2026 ortası itibarıyladır ve dönemsel olarak güncellenmektedir. Kendi ürününüzün HTS kodu ve kategorisine göre kontrol edilmesi gerekir.*
Son güncelleme: 30 Ağustos 2026
Tek bir ürün üzerinden adım adım bakmak isterseniz, aynı süreci ABD’ye zeytinyağı ihracatı rehberimizde zeytinyağı için sıraladık.
