IOR nedir sorusunun kısa cevabı: Importer of Record, bir ürünü ABD gümrüğünden ithal eden ve giriş belgelerinin doğruluğundan, gümrük vergisi ve harçlardan sorumlu olan kişi ya da şirket. Türkiye’den ABD’ye mal gönderen birçok üretici bu rolün kime ait olduğunu sevkiyat günü fark ediyor.
Bu rolü karıştırmak pahalıya gelebiliyor: ithalatçı gümrük müşaviri kullansa bile sorumluluk ithalatçıda kalıyor. Aynı karışıklık FDA’daki US Agent ile de yaşanıyor; ikisi farklı roller.
Bu yazı IOR’un ne olduğunu, kimin olabileceğini, gümrük kaydının (importer numarası) nasıl alındığını ve customs bond ile FDA US Agent’ın bu resimde nerede durduğunu anlatıyor. Kaynaklar CBP, eCFR ve FDA sayfalarından 23 Ekim 2026’da okundu; kurallar değişebilir.
IOR nedir, kimdir?
IOR, ABD gümrüğünde ithalatçı olarak kayda geçen taraf. CBP’ye göre gümrük müşaviri kullansanız bile, ithalatçı olarak giriş belgelerinin doğruluğundan ve uygulanan vergi, harç ve ücretlerden nihai olarak siz sorumlusunuz (CBP ithalatçı ipuçları).
Vergi yükümlülüğü ithalatçının ABD’ye karşı kişisel borcu sayılıyor. Müşavire ödeme yapmak, müşavir CBP’ye ödemezse ithalatçıyı kurtarmıyor (19 CFR 141.1). Bu yüzden rolü sevkiyattan önce netleştirmek gerekiyor.
Tek bir tanım yok: ABD’deki alıcı ya da kendi ABD şirketiniz de IOR olabiliyor. Biz IOR’luk yapmıyoruz; IOR olan tarafın gümrük kaydı ve customs bond işlemlerini yürütüyoruz.
IOR’un sorumlulukları neler?
CBP’ye göre IOR iki konuda nihai sorumlu: gümrüğe sunulan giriş belgelerinin doğruluğu ve uygulanan vergi, harç ve ücretler. Vergi yükümlülüğü ithalatçının ABD’ye karşı kişisel borcu sayılıyor; müşavire ödeme yapmak, müşavir CBP’ye ödemezse ithalatçıyı kurtarmıyor (CBP, 19 CFR 141.1). Ürüne göre FDA ya da USDA gibi başka kurumların izin ve sertifikaları da gündeme geliyor.
Türk üretici IOR olabilir mi, kim olur?
Kısa cevap: duruma bağlı. Genelde üç seçenek var: ABD’deki alıcı, kendi ABD şirketiniz (örneğin LLC) ya da CBP’nin kabul ettiği yabancı bir kuruluş. CBP’nin Form 5106 sayfası, ABD vergi numarası olmayan yabancı kuruluşların “CBP-assigned number” isteyebildiğini gösteriyor. Yabancı üreticinin tek başına IOR olup olamayacağı ürüne ve ilgili kurum kurallarına bağlı, gümrük müşavirinden teyit alınmalı.
| Seçenek | Ne anlama geliyor | Dikkat |
|---|---|---|
| ABD’deki alıcı | Alıcı ithalatçı olarak kayıtlı, vergi ve belge onda | Alıcıyla sorumluluk sınırı yazılı netleştirilmeli |
| Kendi ABD şirketiniz | EIN ile importer numarası alınıyor | Şirket kuruluşu ve vergi yükü sizde; IOR kaydındaki fiziksel adres kayıtlı temsilci, müşavir, forwarder, PO box ya da iş merkezi adresi olamaz |
| Yabancı kuruluş | EIN ya da SSN yoksa CBP-assigned number istenebiliyor | Ürün ve kurum kurallarına göre değişiyor, teyit gerekli |
IOR numarası (gümrük kaydı) nasıl alınıyor?
CBP Form 5106, importer kimlik numarasını (IOR numarasını) oluşturmak ya da güncellemek için kullanılıyor. Tanımlayıcı olarak EIN, SSN ya da CBP-assigned number kullanılabiliyor (CBP Form 5106 SSS).
Yeni ithalatçı için CBP, IRS’in iş kayıt numarasını (EIN) ya da SSN’yi, alternatif olarak Form 5106 ile CBP-assigned number’ı gösteriyor. ABD’de şirketiniz yoksa önce LLC kuruluşu ve EIN tarafı gündeme geliyor.
Gümrük kaydı ve bond işlemlerini birlikte yürütmek isterseniz ABD gümrük kaydı ve bond hizmeti sayfamıza bakabilirsiniz.
Customs bond IOR için neden gerekiyor?
Customs bond, ithalatçının vergi ve yükümlülüklerini karşılayacağına dair CBP’ye verilen teminat. Bond genellikle bir surety (kefil şirket) aracılığıyla ve ithalatçı adına düzenleniyor. 19 CFR 113.13’e göre bond tutarı genel kural olarak 100 USD’den az olamaz (kanun ya da yönetmelik istisna tanıyabilir); asıl tutar CBP’nin 113.13(b)’de saydığı ölçütlere göre belirleniyor.
Tutar, ithalat değeri ve niteliği gibi ölçütlere göre belirleniyor; bond sağlayıcısından teklif alınır. Ayrıntı için ABD gümrük bond: kim alır, nasıl işler yazımıza bakabilirsiniz.
FDA US Agent ile IOR aynı şey mi?
Hayır. FDA’nın tesis kaydı SSS belgesine göre US Agent, yabancı tesis ile FDA arasındaki iletişim bağlantısı: rutin ve acil iletişimi sağlıyor. Yabancı tesis, ABD’deki ithalatçısını US Agent olarak da kullanabiliyor; iki rol aynı kişide birleşebilir ama aynı şey değildir (FDA SSS, C.7.1).
Aynı belge, US Agent bildirilmemiş bir tesisin sevkiyatlarının limanda bekletilebileceğini belirtiyor (C.7.18). FSVP bağlamındaki “United States agent” terimi de tesis kaydındaki US Agent ile aynı değil (C.7.19). Gıda ihracatçısı için FDA kaydı ve sıra FDA kayıt hizmeti sayfamızda anlatılıyor.
CBP dışındaki kurumlar ne istiyor?
CBP ithalat için lisans istemiyor, ancak başka kurumlar (örneğin gıda ve kozmetikte FDA, hayvansal ürünlerde USDA) izin ya da sertifika isteyebiliyor ve CBP bu kurumlar adına idari rol üstleniyor. Bir ürünün hangi kurum kapsamına girdiği içeriğe göre değişiyor.
Reddedilen ya da bekletilen sevkiyatların nedenlerini hayvansal gıda için FDA ve USDA rehberimizde bulabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
IOR numarası nedir?
İthalatçıyı CBP sistemlerinde tanımlayan numara. EIN (ya da SSN) kullanılıyor; yoksa Form 5106 ile CBP-assigned number isteniyor. Her sevkiyat bu numarayla beyan ediliyor.
IOR ile alıcı (consignee) aynı kişi mi?
Her zaman değil. Alıcı malı teslim alan taraf, IOR ise gümrükte ithalatçı olarak kayıtlı olan taraf. İkisi aynı olabiliyor, ama sorumluluk dağılımı sözleşmede yazılı olmalı.
Gümrük müşaviri kullanırsam IOR sorumluluğu kalkar mı?
Kalkmıyor. CBP, müşavir kullansanız bile ithalatçının belgelerin doğruluğundan ve vergilerden nihai olarak sorumlu olduğunu belirtiyor. Müşavire ödeme yapmak da müşavir CBP’ye ödemezse sizi kurtarmıyor.
ABD vergi numaram yoksa IOR olabilir miyim?
CBP, EIN ya da SSN’si olmayan yabancı kuruluşların Form 5106’da “CBP-assigned number” isteyebildiğini gösteriyor. Uygunluk ürün ve kuruma göre değişebildiği için gümrük müşavirinden teyit alınmalı.
US Agent atamak IOR sorumluluğunu üstlenmek demek mi?
Hayır. FDA’nın belgesine göre US Agent, FDA ile iletişim bağlantısıdır. US Agent bildirilmeyen tesisin sevkiyatı limanda bekletilebilir. Rol ithalatçıdan ayrı, ama aynı kişide birleşebiliyor.
Sonuç ve sonraki adım
IOR nedir sorusunun pratik tarafı şu: sevkiyattan önce kimin ithalatçı olacağını, importer numarasının kimde olduğunu ve bond’un kimin adına düzenleneceğini yazılı netleştirmek. FDA US Agent ayrı bir konu ve ayrı bir kayıt.
Gümrük kaydı ve customs bond adımlarını birlikte yürütmek için ABD gümrük hizmeti sayfamızdan bilgi alabilirsiniz. Bu yazı genel bilgidir, gümrük ya da hukuk tavsiyesi değildir.
