ABD’ye Baharat İhracatı: FDA Kaydı, Salmonella Kontrolü, Etiket ve Gümrük

ABD’ye baharat ihracatı, Türk üreticisi için en eski ihracat kalemlerinden biri; pul biber, kekik, kimyon, sumak ve kırmızı biber ABD raflarında uzun süredir var. Zorluk evrakta değil, ürünün kendisinde: FDA’nın verilerine göre ithal baharat, Salmonella açısından denetlenen gıdalar arasında en riskli gruplardan biri ve bir sevkiyatta çıkan tek pozitif sonuç firmayı yıllarca sürecek bir import alert listesine sokabiliyor.

Bu yazıda baharat ihracatının sırasını FDA’nın kendi kurallarıyla anlatıyoruz: tesis kaydı ve US Agent, her sevkiyattaki Prior Notice, ABD’li alıcının FSVP yükümlülüğü, Salmonella ve patojen azaltma, güncel import alert’ler, etiket ve gümrük vergisi. Kurallar 21 CFR maddelerinden, oranlar FDA ve ABD Uluslararası Ticaret Komisyonu (USITC) verilerinden, tarama tarihi 17 Ekim 2026.

ABD’ye baharat ihracatında hangi kurallar geçerli?

Baharat ABD’de gıda sayılıyor ve FDA’nın yetkisinde. Türk üretici için dört yükümlülük var: tesisin FDA’ya kaydı ve bir US Agent atanması, her sevkiyattan önce Prior Notice, ABD etiket kuralları ve ürünün Salmonella gibi tehlikelere karşı kontrol edilmiş olması. Bunlara ek olarak ABD’deki alıcı, Türk tedarikçiyi FSVP kapsamında değerlendirmek zorunda; yani alıcı sizden gıda güvenliği kayıtlarınızı isteyecek.

FDA tesis kaydı ve US Agent: 2026 bir yenileme yılı

ABD’de tüketilecek gıdayı yurt dışında üreten, işleyen, paketleyen ya da depolayan her tesis FDA’ya kayıt yaptırıyor (21 CFR 1.225) ve kayıt üretime başlamadan önce yapılıyor. Kayıtta tesisin DUNS numarası, ürün kategorisi, faaliyet türü ve bir US Agent’ın bilgileri isteniyor (1.232). US Agent, ABD’de ikamet eden ya da iş yeri olan bir kişi ya da firma olmalı; posta kutusu ya da telesekreter bu rolü üstlenemiyor (1.227).

Kayıt iki yılda bir, çift yılların 1 Ekim ile 31 Aralık arasında yenileniyor (1.230). 2026 bir yenileme yılı: ABD’ye baharat gönderen ve kaydını 31 Aralık 2026’ya kadar yenilemeyen tesisin kaydı geçersiz sayılıyor ve ürün limanda tutulabiliyor. Kayıt sürecini FDA kayıt ve belgelendirme sayfamızda anlattık.

Prior Notice her sevkiyatta verilir

ABD’ye giren her gıda sevkiyatı için FDA’ya önceden bildirim (Prior Notice) yapılıyor; numune ve hediye gönderileri de kapsamda (1.277). Bildirim, ürün ABD’ye ulaşmadan karayolunda en az 2 saat, hava ve demiryolunda 4 saat, denizyolunda 8 saat önce verilmeli (1.279). Bildirimde üreticinin adı ve FDA kayıt numarası yazıyor; bildirim yoksa ya da yanlışsa ürün reddedilebiliyor (1.283). Bildirimi çoğu zaman gümrük müşaviri ya da kargo firması veriyor, ama kayıt numarasının doğru yazılmasından gönderen sorumlu.

FSVP: ABD’li alıcı sizden ne isteyecek?

FSVP (Foreign Supplier Verification Program) yükümlülüğü Türk üreticide değil, ABD’deki ithalatçıda (1.500, 1.502). İthalatçı her ithal gıda için yazılı bir tehlike analizi yapıyor, tedarikçiyi değerlendirip onaylıyor ve doğrulama yöntemini seçiyor: yerinde denetim, numune analizi ya da kayıt incelemesi (1.504-1.506). Değerlendirmede tedarikçinin FDA uyarı mektupları ve import alert geçmişi de hesaba katılıyor.

Yönetmelik üreticiye sabit bir belge listesi vermiyor; ama pratikte alıcı gıda güvenliği planını, Salmonella analiz sonuçlarını ve patojen azaltma işleminin kayıtlarını istiyor. FSVP’ye uymayan ithalatçıların ürünleri de Import Alert 99-41 ile limanda bekletilebiliyor; bu yüzden ciddi alıcılar belge konusunda titiz.

Salmonella neden baharatın en büyük riski?

FDA’nın baharat risk profiline göre 2007-2009 mali yıllarında ithal baharat sevkiyatlarında Salmonella oranı ortalama yüzde 6,6 çıktı; bu, FDA’nın düzenlediği diğer gıdalardaki oranın yaklaşık iki katı. 2017 güncellemesi oranın 2012-2015’te de anlamlı biçimde düşmediğini gösteriyor:

Rapor, bazı sevkiyatların patojen azaltma işlemi gördüğü halde kontamine çıktığını da kaydediyor. Yani “sterilize edildi” demek yetmiyor; işlemin doğrulanmış ve kayıt altında olması gerekiyor.

Patojen azaltma Türkiye’de mi, ABD’de mi yapılır?

İki yol da mümkün. Patojen azaltma Türkiye’de yapılacaksa ürün işlenmiş olarak gidiyor ve alıcı işlemin kayıtlarını istiyor. ABD’de yapılacaksa FDA’nın önleyici kontroller kuralı (21 CFR 117.136) bunu belirli şartlarla kabul ediyor: belgelerde ürünün “Salmonella’ya karşı işlenmediği” (not processed to control Salmonella) yazılıyor ve ABD’deki müşteriden işlemi yapacağına dair yıllık yazılı güvence alınıyor. Bu beyan ve güvence olmadan yol işlemiyor.

FDA tek bir yöntem dayatmıyor, yöntemin seçimini ve doğrulanmasını tesise bırakıyor. Yaygın yöntemler buhar sterilizasyonu, etilen oksit ve ışınlama. Işınlama baharat için 30 kGy’ye kadar izinli (21 CFR 179.26). Etilen oksitte ABD Çevre Koruma Ajansı’nın kalıntı sınırı kuru baharat için 7 ppm (40 CFR 180.151); AB’nin bu konudaki kuralı farklı olduğu için iki pazara aynı partiden mal gönderecek üretici yöntemi buna göre seçmeli.

Baharatla ilgili güncel FDA import alert’ler

Import alert, FDA’nın belirli firma ve ürünleri limanda fiziksel inceleme yapmadan bekletebildiği listedir. Listeye giren firma, her sevkiyatta ürünün temiz olduğunu laboratuvar analiziyle kanıtlamak zorunda kalıyor ve listeden çıkmak için ardışık temiz sevkiyatlar gerekiyor. Baharatı ilgilendiren başlıcaları:

Önemli bir değişiklik: 99-42 kapsamında kurşun, arsenik, kadmiyum ve cıva analizlerinin 23 Ekim 2026’dan itibaren FDA’nın akreditasyon programına (LAAF) kayıtlı bir laboratuvarda yapılması gerekiyor. Tarçın ve benzeri ürünlerde laboratuvar seçimi artık sonucu da belirliyor. Liste kaydına düşen bir sevkiyatın nasıl serbest bırakılacağını import refusal rehberimizde anlattık.

Baharat etiketinde ne yazmalı?

ABD etiketinde zorunlu alanlar şunlar: ürünün adı ve biçimi (örneğin “Ground Cumin”, “Crushed Red Pepper”), net miktar (21 CFR 101.7), üretici, paketleyici ya da dağıtıcının adı ve adresi (101.5) ve içindekiler. Menşe ülke ise FDA’nın değil ABD Gümrük ve Sınır Koruma’nın (CBP) kuralı: ülke adı İngilizce ve okunaklı yazılıyor (“Product of Türkiye”).

Baharata özgü üç kural var. Paprika, zerdeçal ve safran gibi renk de veren baharatlar karışımda adıyla ya da “spice and coloring” diye yazılıyor (101.22). Çoğu baharat besin değeri tablosundan (Nutrition Facts) muaf olabiliyor (101.9(j)(4)), ama etikete bir besin iddiası eklenirse muafiyet kalkıyor. Za’atar gibi susamlı karışımlarda susam alerjen olarak beyan ediliyor; susam 2023’ten beri ABD’nin dokuz büyük alerjeni arasında. Etiket kurallarının tamamını ABD etiket kuralları yazımızda topladık.

Baharatta gümrük vergisi ne kadar?

USITC’nin tarife cetveline göre baharatın büyük kısmında genel gümrük vergisi sıfır ya da çok düşük:

Ek tarife tarafında 24 Temmuz 2026’dan beri Türkiye menşeli mallara Section 301 kapsamında yüzde 12,5 ek vergi uygulanıyor. Federal Register’daki karara göre baharat satırlarının büyük kısmı bu ek vergiden muaf; ancak kekik (thyme, 0910.99.06) ve ham karışım baharatlar (0910.99.05) muaf listede görünmüyor. Türkçe “kekik” hem oregano hem thyme olabildiği için doğru tarife satırı ve ek verginin uygulanıp uygulanmadığı, ilk sevkiyattan önce gümrük müşaviriyle teyit edilmeli.

Sıkça sorulan sorular

ABD’ye baharat göndermek için FDA onayı gerekir mi?

FDA baharat için ürün onayı vermiyor; gereken şey tesisin FDA’ya kaydı, bir US Agent ve her sevkiyatta Prior Notice. Bunlara ek olarak ürünün etiket kurallarına uyması ve Salmonella gibi tehlikelere karşı kontrol edilmiş olması bekleniyor.

Baharat etiketinde besin değeri tablosu zorunlu mu?

Çoğu baharat besin değeri tablosundan muaf olabiliyor, çünkü besin öğeleri önemsiz miktarda (21 CFR 101.9(j)(4)). Etikete “protein kaynağı” gibi bir besin iddiası eklenirse muafiyet kalkıyor. Ürün adı, net miktar, firma adı ve adresi ise her durumda zorunlu.

Tarçında kurşun uyarısı Türk üreticiyi ilgilendiriyor mu?

İlgilendiriyor. FDA 2024’ten beri öğütülmüş tarçında kurşun bulunan ürünleri Import Alert 99-42 ile izliyor ve bir Türk firması Mart 2026’da bu listeye girdi. 23 Ekim 2026’dan itibaren bu alert kapsamındaki ağır metal analizleri FDA’nın akredite laboratuvar programına kayıtlı laboratuvarlarda yapılmak zorunda.

Baharatı ABD’de sterilize ettirmek mümkün mü?

Mümkün. Belgelerde ürünün Salmonella’ya karşı işlenmediği yazılıyor ve ABD’deki müşteriden işlemi yapacağına dair yıllık yazılı güvence alınıyor (21 CFR 117.136). Bu beyan ve güvence olmadan işlenmemiş baharat sevkiyatı FDA kurallarına uygun sayılmıyor.

FDA kaydının 2026’da yenilenmesi gerekiyor mu?

Evet. Gıda tesisi kayıtları çift yıllarda 1 Ekim ile 31 Aralık arasında yenileniyor ve 2026 bir yenileme yılı. Yenilenmeyen kayıt geçersiz sayılıyor ve sevkiyat limanda tutulabiliyor.

Sonuç

ABD’ye baharat ihracatında evrak tarafı nettir: FDA tesis kaydı, US Agent, Prior Notice ve doğru etiket. Asıl risk ürünün kendisinde; Salmonella, tarçında kurşun ve renklendirici, firmayı import alert listesine sokabiliyor ve bu listeden çıkmak yıllar alabiliyor. Patojen azaltmanın nerede ve nasıl yapılacağını, laboratuvarı ve tarife satırını ilk sevkiyattan önce netleştirmek, baharat ihracatını sürdürülebilir kılıyor.

Export Partners olarak FDA tesis kaydı ve yenilemesi, US Agent, etiket incelemesi ve ABD gümrük sürecini tek dosyada yürütüyoruz. 2026 yenileme dönemi 31 Aralık’ta kapanıyor; ayrıntılar FDA kayıt ve belgelendirme sayfamızda.