ABD’ye salça ihracatı yapan ya da yapmaya hazırlanan üreticiler için süreç, ürünün kendisinden önce kayıtlarla başlıyor. Biber salçası, kurutulmuş domates, turşu, fasulye konservesi, nar ekşisi ve meyveli içecek bazı gibi kapalı kapta satılan ürünlerde FDA, sevkiyattan önce tesisin ve üretim sürecinin kayıtlı olmasını istiyor; bu adım atlandığında ürün gümrükte bekletilebiliyor.
Bu yazıda, kapalı kapta satılan bu ürün grubunun ABD gümrüğünde neden bekletilebildiğini, hangi kayıtların hangi sırayla tamamlanması gerektiğini ve etikette nelere dikkat edilmesi gerektiğini genel hatlarıyla anlatıyoruz. Amaç bir kontrol listesi vermek; teknik ayrıntı her ürünün tarifine ve üretim yöntemine göre değişir.
FDA salça ve konserve ürünlerini neden reddediyor?
Bu gruptaki retlerde en sık görülen iki gerekçe, süreç kaydının (scheduled process) FDA’ya sunulmamış olması ve üretici tesisin konserve işletmesi olarak kayıtlı olmamasıdır. FDA, kapalı kaba konan ve pH değeri 4,6’nın üzerinde olan ya da asitlendirilerek korunan gıdalarda, ürünün mikrobiyolojik olarak güvenli olduğunu gösteren işlem bilgilerini sevkiyattan önce görmek istiyor. Bu bilgiler yoksa ürün laboratuvar sonucuna bakılmadan reddedilebiliyor.
Bunun pratikteki anlamı şu: ret kaydında “kalıntı” ya da “hijyen” yazmıyorsa, sorun çoğu zaman üretimde değil, belge tarafındadır ve üretime dokunmadan kapanabilir.
Hangi ürünler bu kapsama girer?
Kapsamı belirleyen ürünün adı değil, asitliği ve nasıl korunduğudur. Aynı ürün grubunda bir üretici kapsam dışında kalırken, farklı tarifle üreten başka bir üretici kapsama girebilir.
| Ürün | Genellikle hangi gruba girer | FDA’nın istediği |
|---|---|---|
| Biber salçası, acı biber ezmesi | Asitliğe ve tarife göre asitlendirilmiş ya da düşük asitli gıda olabilir | Konserve tesisi kaydı (FCE) ve ürün bazında süreç dosyası (SID) |
| Turşu, asitlendirilmiş sebzeler | Asitlendirilmiş gıda | FCE ve her ürün ile kap boyutu için SID |
| Fasulye, nohut, sebze konserveleri | Düşük asitli konserve gıda | FCE, SID ve ısıl işlem bilgileri |
| Nar ekşisi, meyve püreleri | Asitliğe ve üretim yöntemine göre değişir | Kapsamdaysa FCE ve SID; değilse yalnız tesis kaydı |
| Meyveli içecek bazları | Asitlik, dolum ve paketleme şekline göre değişir | Kapsamdaysa FCE ve SID; meyve suyu içeriyorsa HACCP planı |
Tablo yön göstermek içindir. Bir ürünün kesin olarak hangi gruba girdiği, ürünün pH değeri, su aktivitesi ve işlem yöntemiyle belirlenir. Kapsam ve dosyalama adımlarını ABD’ye konserve gıda ihracatı rehberimizde ayrıntılı anlattık.
Salça ve biber salçası
Domates salçası doğal asitliği nedeniyle çoğu zaman bu kapsamın dışında kalabiliyor, ancak biber salçası ve acı biber ezmesi gibi ürünlerde durum tarife göre değişiyor. Asitlik düzenleyici eklenerek korunan ya da pH değeri sınırın üzerinde kalan ürünlerde süreç kaydı istenebiliyor. Kurutulmuş domates ise kurutma yöntemine ve yağ içinde ya da kavanozda satılmasına göre farklı değerlendirilebiliyor. Salçada ilk adım, ürünün pH ölçümünü ve tarifini netleştirmek.
Turşu ve asitlendirilmiş sebzeler
Sirke ya da asit eklenerek korunan turşular FDA’nın asitlendirilmiş gıda tanımına giriyor. Bu ürünlerde tesisin FCE numarası alması ve her ürün ile her kap boyutu için ayrı süreç dosyası sunması bekleniyor. Aynı turşunun 500 gramlık ve 1 kiloluk kavanozları iki ayrı dosya olarak değerlendirilebiliyor; ürün yelpazesi geniş üreticilerde dosya sayısı bu yüzden hızla artabiliyor.
Fasulye ve sebze konserveleri
Fasulye, nohut ve benzeri sebze konserveleri düşük asitli gıda sayılıyor ve bu grupta ısıl işlemin yeterli olduğunu gösteren bilgiler daha da önemli. Süreç dosyasının, işlemi tanımlayan yetkili bir uzman (process authority) tarafından hazırlanmış verilere dayanması gerekiyor. Bu ürünlerde belge eksikliği, ilk sevkiyatın gümrükte bekletilmesinin en sık sebeplerinden biri.
Nar ekşisi ve meyve bazlı ürünler
Nar ekşisi ve meyve püreleri genellikle asidik ürünler olsa da, yoğunlaştırma ve dolum yöntemine göre FDA’nın değerlendirmesi değişebiliyor. Ürün kapsamdaysa FCE ve SID gerekiyor; kapsam dışındaysa standart gıda tesisi kaydı ve doğru etiket yeterli olabiliyor. Bu üründe kararı, laboratuvar ölçümüyle desteklenen bir değerlendirme vermeli.
Meyveli içecek bazları
Meyve aroması ya da meyve suyu içeren içecek bazlarında iki ayrı kural gündeme gelebiliyor: ürün kapalı kapta ve asitliği sınırın üzerindeyse süreç kaydı, meyve suyu içeriyorsa meyve suyu üretimine özel HACCP planı. Aynı ürün hem etiket hem süreç tarafında ayrı ayrı kontrol edilmeli.
Gümrükte süreç nasıl işliyor?
ABD’ye giden her gıda sevkiyatı için önceden bildirim (Prior Notice) yapılıyor. Ürün limana vardığında FDA, tesis kaydını, süreç dosyasını ve etiketi sistem üzerinden kontrol ediyor. Eksik bir başlık görürse ürünü bekletiyor ve ithalatçıya bildirim yapıyor. Bu aşamada eksik belge tamamlanırsa ürün serbest kalabiliyor; tamamlanamazsa ret kararı veriliyor ve ürün ya imha ediliyor ya da geri gönderiliyor. Tekrarlayan durumlarda aynı üreticinin sonraki sevkiyatları fiziksel muayeneye gerek kalmadan bekletilebiliyor. Ret sonrası süreci import refusal rehberimizde anlattık.
Etikette nelere dikkat edilmeli?
Bu ürün grubunda belge eksikliği kadar sık görülen ikinci başlık etiket. İngilizce ürün adı, net miktar, içerik listesi, alerjen beyanı, besin değerleri tablosu ve üretici ya da dağıtıcı bilgisi ABD formatında olmalı. Türkçe etiketin üzerine eksik bir İngilizce çıkartma yapıştırmak çoğu zaman yetmiyor. Etiket kurallarını ABD etiket kuralları yazımızda topladık.
Sevkiyattan önce kontrol listesi
- Üretim tesisinin FDA gıda tesisi kaydı aktif mi, US Agent atanmış mı?
- Ürün asitlendirilmiş ya da düşük asitli gıda kapsamında mı? Ölçüm yapıldı mı?
- Kapsamdaysa FCE numarası alındı mı, her ürün ve kap boyutu için SID sunuldu mu?
- Etiket ABD formatında ve İngilizce mi?
- İthalatçı, gümrük kaydı ve customs bond hazır mı, Prior Notice zamanında yapılacak mı?
Sıkça sorulan sorular
Salça ihracatı yasak mı?
Hayır. Ticaret Bakanlığı Eylül 2022’de domates salçası ve domates konservesini ihracı kayda bağlı mallar listesine aldı ve bunun yasak ya da kısıtlama olmadığını açıkladı. Kayıt prosedürü sonradan güncellendiği için güncel uygulamayı sevkiyattan önce bağlı olduğunuz ihracatçı birliğinden teyit etmek gerekiyor. ABD tarafındaki FDA kuralları bundan bağımsızdır.
SID nedir?
SID, konserve ve asitlendirilmiş gıdalarda ürünün nasıl işlendiğini gösteren süreç dosyasıdır. Her ürün ve her kap boyutu için ayrı sunulur; pH, ısıl işlem ve dolum bilgilerini içerir. Dosya FDA’nın sisteminde FCE numarasına bağlanır.
FCE kaydı ile FDA tesis kaydı aynı şey mi?
Hayır. FDA tesis kaydı ABD’ye gıda gönderen her tesis için zorunludur. FCE ise konserve, asitlendirilmiş ya da düşük asitli gıda üreten tesislerin ayrıca aldığı kayıttır. Bu ürünlerde ikisi de gerekir.
Kaç ürün için SID gerekir?
Her ürün çeşidi ve her kap boyutu için ayrı SID gerekir. Aynı ürünün iki farklı kavanoz boyutu iki ayrı dosya sayılabilir. Bu yüzden ilk sevkiyatta ABD’ye gidecek ürün ve ambalaj listesini netleştirmek, dosya sayısını ve süreyi baştan doğru planlamayı sağlar.
ABD’ye salça ihracatında en sık hangi hata yapılıyor?
FDA tesis kaydının yeterli olduğunu düşünmek. Tesis kaydı yapılmış olsa da ürün asitlendirilmiş ya da düşük asitli gıda kapsamındaysa FCE ve SID olmadan sevkiyat gümrükte bekletilebiliyor. İkinci sık hata, ABD formatına uymayan etiket.
Sonuç
Salça, turşu, fasulye konservesi, nar ekşisi ve meyveli içecek bazlarında FDA retlerinin çoğu ürünün kalitesinden değil, eksik bildirimden kaynaklanıyor. Ürünün kapsama girip girmediğini ölçmek, kapsamdaysa FCE ve SID’i sevkiyattan önce tamamlamak ve etiketi ABD formatına getirmek bu riskin büyük kısmını ortadan kaldırıyor. Export Partners olarak FDA tesis kaydı, FCE ve SID dosyalama, etiket incelemesi ve gümrük hazırlığını tek planda yürütüyoruz; ürününüz için kapsamı birlikte değerlendirmek için FDA kayıt ve belgelendirme sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.
