ABD’ye tahin ihracatı, Türk üreticisi için talebi belli ama sınırda en çok takılan gıda gruplarından biri. FDA’nın ithalat reddi kayıtlarına göre 3 Mart 2025 ile 1 Eylül 2026 arasında 8 Türk firmasının 26 tahin ve susam kalemi ABD’ye kabul edilmedi. Bu sayı, ürünün kendisinden çok sevkiyat öncesi hazırlığın nerede eksik kaldığını gösteriyor.
Ret sebeplerine bakınca tablo iki parçaya ayrılıyor. Bir tarafta Salmonella ve hijyen koşulları var; susam ve tahin FDA’nın Salmonella takibindeki ürünler arasında yer alıyor. Diğer tarafta etiket var: besin değeri tablosu, net miktar, İngilizce zorunlu bilgiler ve yanıltıcı ifadeler. Etiket tarafı belgeye dayalı olduğu için yükleme yapılmadan önce düzeltilebiliyor. Salmonella tarafında ise bağımsız laboratuvar analizi ve proses kontrolü riski azaltabiliyor.
Bu yazıda FDA verisinin ne söylediğini, Import Alert 99-19’un tahin üreticisini nasıl etkilediğini ve sevkiyattan önce hangi kontrollerin yapılmasının daha mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
ABD’de reddedilen tahin sevkiyatları ne gösteriyor?
FDA, sınırda kabul etmediği her kalemi gerekçe koduyla birlikte yayımlıyor (FDA Data Dashboard, Import Refusals). Türk firmalarının tahin, susam ezmesi ve susam tanesi kalemlerinde 18 aylık dönemde görülen sebepler şöyle:
| FDA ret kodu | Kalem sayısı | Ne anlama geliyor |
|---|---|---|
| NUTRIT LBL | 13 | Etikette zorunlu besin değeri bilgisi (Nutrition Facts) yok |
| FALSE | 12 | Etikette yanlış ya da yanıltıcı bir ifade bulunuyor |
| LACKS N/C | 12 | Ambalajlı üründe net miktar beyanı doğru verilmemiş |
| NO ENGLISH | 12 | Zorunlu bilgiler İngilizce yazılmamış |
| SALMONELLA | 11 | Üründe Salmonella bulunduğu görünümü |
| POISONOUS | 8 | Sağlığa zararlı bir madde içerdiği görünümü |
| MFR INJ | 8 | Sağlığa zarar verebilecek hijyen dışı koşullarda hazırlanmış, paketlenmiş ya da depolanmış görünümü |
| MFR INSAN | 6 | Hijyen dışı koşullarda üretilmiş görünümü |
| INSANITARY | 1 | Kirlenmeye açık koşullarda hazırlanmış ya da depolanmış görünümü |
| NO PROCESS | 1 | 21 CFR Part 108 kapsamındaki proses bildirimi yapılmamış |
Bir kaleme birden fazla sebep yazılabildiği için toplamlar 26’yı aşıyor. Asıl dikkat çeken nokta şu: en sık görülen dört sebebin dördü de etiketle ilgili. Ret kayıtlarının genel olarak nasıl okunduğunu FDA belgesi var ama ürünüm gümrükte takıldı yazımızda ayrıca anlattık.
Etiket kaynaklı retler neden önlenebilir?
Etiket hatası laboratuvar sonucuna bağlı değil, kâğıt üzerinde görülebiliyor. Kavanoz dolmadan önce etiket metni ABD kurallarına göre kontrol edilirse bu dört kodun büyük kısmı ortadan kalkabiliyor.
- Besin değeri tablosu: ABD’de satılan ambalajlı gıdada Nutrition Facts tablosu zorunlu ve biçimi, porsiyon büyüklüğü dahil, 21 CFR 101.9 ile belirleniyor. Türkiye’deki 100 gram tablosunu çevirmek yetmiyor.
- Net miktar: FDA’nın etiket rehberine göre net miktar hem metrik (gram) hem ABD birimleriyle (ons) yazılıyor ve ana yüzün alt yüzde 30’luk bölümünde yer alıyor (FDA Food Labeling Guide).
- İngilizce: Yasanın etikette istediği her bilginin İngilizce yer alması gerekiyor (21 CFR 101.15(c)(1)). Türkçe etiketin üzerine eksik bir sticker yapıştırmak bu kodun sık görülen sebeplerinden biri olabiliyor.
- Yanıltıcı ifade: Kanıtlanamayan sağlık iddiaları ya da içerikle örtüşmeyen ürün adları FALSE koduna girebiliyor. Hangi ifadenin sorun çıkardığı ret kaydında yazmıyor; bu yüzden metnin tamamı gözden geçiriliyor.
Zorunlu alanların tam listesi için ABD etiket kuralları yazımıza bakabilirsiniz.
Susam alerjen beyanı etikete nasıl yazılır?
FASTER Act ile susam ABD’de dokuzuncu ana gıda alerjeni oldu ve 1 Ocak 2023’ten itibaren ambalajlı gıdalarda alerjen olarak beyan edilmesi gerekiyor (FDA, FASTER Act). Tahin zaten susamdan yapıldığı için kimse bunu atlamaz diye düşünülebilir, ama beyanın biçimi de önemli.
FDA üç yol tanıyor: içindekiler listesinde susamın yaygın adını kullanmak, içindekiler listesinin hemen ardına ya da yanına “Contains: Sesame” ifadesi koymak, ya da bileşen adından sonra parantez içinde belirtmek. Aynı tesiste susamlı ve susamsız ürün üretiliyorsa helva, kraker ya da baharat karışımı gibi ürünlerin etiketinde de bu konu ayrıca ele alınıyor.
Tahinde Salmonella riski nereden geliyor?
Verideki 11 Salmonella kalemine, hijyen koşulları ve zararlı madde gerekçeli kodlar (toplam 23 kez) eklenince etiket dışındaki riskin boyutu görülüyor. Kavurma aşamasından sonra yaşanabilecek çapraz bulaşma, depolama koşulları ve hammadde susamın kalitesi bu yüzden önem kazanıyor.
Bu taraf etiket gibi masa başında çözülmüyor. Riski azaltan iki şey var: üretim hattında kavurma sonrası ürünü çiğ hammaddeden ayıran proses kontrolü ve her sevkiyattan önce temsili numune üzerinde bağımsız bir laboratuvarda yapılan Salmonella analizi. Analiz sonucu tek başına garanti vermiyor, ama hem riski erken yakalıyor hem de olası bir alıkoymada kanıt olarak kullanılabiliyor.
Import Alert 99-19 tahin firmalarını nasıl etkiler?
FDA’nın Import Alert 99-19 kaydı, Salmonella nedeniyle başka bir alarm kapsamına girmeyen gıda ürünlerini muayenesiz alıkoyma (DWPE) listesine alıyor. Liste firma ve ürün bazında işliyor: alarmın kırmızı listesindeki firmanın o ürünü, sınırda fiziksel muayene yapılmadan alıkonulabiliyor.
11 Ekim 2026’da yaptığımız kontrolde, listenin Türkiye bölümünde susam ya da tahin kalemi taşıyan 16 firma kaydı bulunuyordu. Aynı bölümde helva kalemi de yer alıyor.
Kırmızı listeye giren firmada ne değişir?
Listedeki firmanın sevkiyatı sınırda bekletiliyor ve serbest bırakılması için ürünün Salmonella içermediğinin gösterilmesi gerekiyor. FDA bu kanıta örnek olarak, alıkonulan üründen alınmış temsili numunenin özel laboratuvar analizini veriyor. Her sevkiyatta bu sürecin tekrarlanması süreyi ve maliyeti artırabiliyor; ABD tarafındaki alıcı için de belirsizlik yaratıyor.
Listeden çıkış nasıl işliyor?
Firma, listeden çıkmak için FDA’ya dilekçe veriyor. FDA’nın açıklamasına göre dilekçe, sorunun nasıl oluştuğunu, alınan düzeltici önlemleri, tekrarını önleyecek tedbirleri ve bunları destekleyen kanıtları içermeli. FDA kanıt örnekleri arasında art arda 5 temiz sevkiyatı ve üçüncü taraf denetimlerini sayıyor; bunları zorunlu bir sayı olarak değil örnek olarak sunuyor. Sonuçta karar, FDA’nın belirlediği şartlarla ve sunulan kanıtın bütününe göre veriliyor.
Sevkiyattan önce hangi kontroller yapılmalı?
İki risk farklı yerden çözüldüğü için kontrol listesini de ikiye ayırmak daha mantıklı:
| Kontrol | Hangi riski azaltır | Ne zaman yapılır |
|---|---|---|
| Etiket metninin ABD kurallarına göre incelenmesi | NUTRIT LBL, LACKS N/C, NO ENGLISH, FALSE | Etiket baskıya girmeden önce |
| Susam alerjen beyanının kontrolü | Eksik alerjen beyanı | Etiket baskıya girmeden önce |
| Bağımsız laboratuvarda Salmonella analizi | SALMONELLA | Her parti, yüklemeden önce |
| Kavurma sonrası ayrım ve depo hijyeni | MFR INJ, MFR INSAN, INSANITARY | Üretim süresince |
| FDA tesis kaydının güncel olması | Kayıtsız tesis kaynaklı alıkoyma | Üretimden önce |
Analiz, etiket baskısı ve olası bekleme sürelerinin bütçeye etkisini ABD’ye gıda ihracatı maliyeti yazımızda kalem kalem ele aldık.
Helva gönderirken neye dikkat edilmeli?
Helvanın ana hammaddesi tahin olduğu için iki risk de helvaya taşınıyor. Etikette susam alerjeni ayrıca beyan ediliyor; fıstıklı ya da kakaolu çeşitlerde diğer alerjenler de ekleniyor. Besin değeri tablosu her çeşit için ayrı hazırlanıyor. Salmonella tarafında da tahinde yapılan analiz, helvaya giren tahin partisi için aynı mantıkla düşünülebiliyor.
FDA kaydı ve etiket incelemesi hizmeti nasıl yardımcı olur?
Tahinde etiket kaynaklı retler, yüklemeden önce yapılan bir incelemeyle büyük ölçüde önlenebilecek türden. Etiket incelemesi hizmetimizde Türkçe etiketinizi ABD kurallarına göre kontrol ediyor; Nutrition Facts tablosunu, net miktar beyanını, susam alerjen beyanını ve İngilizce zorunlu alanları baskıdan önce netleştiriyoruz.
Tesisinizin FDA kaydı yoksa ya da yenilenmesi gerekiyorsa, FDA kayıt ve belgelendirme hizmetimiz kapsamında kaydı ve US Agent tarafını yürütüyoruz.
Sıkça sorulan sorular
ABD’ye tahin ihracatında en sık ret sebebi nedir?
3 Mart 2025 ile 1 Eylül 2026 arasındaki Türk tahin ve susam retlerinde en sık sebep besin değeri tablosunun olmaması (13 kalem). Onu yanıltıcı etiket, net miktar ve İngilizce eksikliği izliyor (her biri 12 kalem). Salmonella 11 kalemde görülüyor.
Import Alert 99-19 listesindeki firma ABD’ye tahin gönderebilir mi?
Gönderebiliyor, ancak sevkiyat muayenesiz alıkonulabiliyor. Serbest bırakılması için ürünün Salmonella içermediğini gösteren kanıt, örneğin temsili numunenin özel laboratuvar analizi isteniyor.
Import alert listesinden çıkmak ne kadar sürer?
FDA belirli bir süre vermiyor. Dilekçe; sorunun kaynağını, düzeltici ve önleyici tedbirleri ve destekleyici kanıtı içeriyor. FDA örnek olarak art arda 5 temiz sevkiyattan söz ediyor; bu yüzden süre, firmanın sevkiyat sıklığına bağlı olarak değişebiliyor.
Tahin etiketinde susam alerjeni ayrıca yazılmalı mı?
Evet. 1 Ocak 2023’ten beri susam ABD’de ana alerjen ve ambalajlı gıdada beyan edilmesi gerekiyor. Beyan, içindekiler listesinde susam adıyla, “Contains: Sesame” ifadesiyle ya da bileşen adından sonra parantez içinde yapılabiliyor.
Türkçe etiketin üzerine İngilizce sticker yapıştırmak yeterli mi?
Sticker tek başına sorun değil; sorun, zorunlu bilgilerin eksik kalması. Besin değeri tablosu, iki birimli net miktar, alerjen beyanı ve diğer zorunlu alanların tamamı İngilizce ve ABD biçiminde yer alıyorsa sticker kullanılabiliyor.
Sonuç
ABD’ye tahin ihracatında FDA verisi iki ayrı işi işaret ediyor. Etiket hataları en sık ret sebebi ve baskıdan önce yapılan bir incelemeyle önlenebilir türden. Salmonella tarafı ise üretim hattında ve laboratuvarda yönetiliyor; düzenli analiz hem riski azaltıyor hem de olası bir alıkoymada elinizde kanıt bırakıyor. Etiketinizi ya da FDA kaydınızı sevkiyattan önce birlikte gözden geçirmek için bize ulaşabilirsiniz.
