ABD’ye Zeytinyağı İhracatı: FDA Kaydı, Etiket ve Gümrük Adımları

ABD’ye zeytinyağı ihracatı, kâğıt üzerinde göründüğünden daha dar bir
koridordan geçiyor. Ürünün kalitesi tek başına yetmiyor; ABD tarafında
tesisin kayıtlı olması, her sevkiyatın önceden bildirilmesi ve etiketin
Amerikan formatına uygun olması gerekiyor. Bu üç katmandan biri eksik
kalırsa sorun genelde limanda ortaya çıkıyor, üretim aşamasında değil.

İyi haber şu: zeytinyağı, gıda kategorileri arasında en az ek belge
isteyen ürünlerden biri. Konserve ve asitlendirilmiş ürünlerde zorunlu
olan bazı kayıtlar zeytinyağında istenmiyor. Aşağıda hangi adımın
gerçekten gerekli olduğunu, hangisinin gereksiz yere anlatıldığını
sırasıyla ayırdık.

Süreç üç katmandan oluşuyor

ABD’ye gıda göndermenin üç ayrı muhatabı var ve üçü birbirinden
bağımsız çalışıyor. Birini tamamlamak diğerini otomatik olarak
karşılamıyor.

Sıralama önemli. FDA kaydı olmadan Prior Notice yapılamıyor, Prior
Notice olmadan sevkiyat ABD’ye giriş için kabul edilmiyor. Etiket işi ise
üretimden önce çözülmezse baskı maliyeti iki kez ödenebiliyor.

FDA tesis kaydı: zeytinyağı hangi kapsamda

ABD’ye insan tüketimine yönelik gıda gönderen tesisler FDA’ya
kayıtlı olmak zorunda. Zeytinyağı üreten ya da dolumunu yapan tesis de
bu kapsama giriyor. Kayıt tesise ait, ürüne değil: aynı tesisten farklı
zeytinyağı çeşitleri gönderiyorsanız her biri için ayrı kayıt
gerekmiyor.

Kaydın iki noktası genelde atlanıyor. Birincisi, kayıt iki yılda bir
yenileniyor ve yenileme penceresi kaçırılırsa kayıt pasif hale
gelebiliyor. İkincisi, kaydı yapan tarafın ABD’de bir temsilcisi
bulunması gerekiyor. Kayıt sürecinin ayrıntıları ve sık yapılan hatalar
için FDA
kayıt ve belgelendirme hizmetimiz sayfasına bakabilirsiniz.

US Agent kim, ne yapıyor

US Agent, ABD’de fiziksel adresi olan ve FDA ile firma arasındaki
iletişimi yürüten taraf. Görevi belge hazırlamak değil, FDA bir soru
sorduğunda ya da bir sevkiyat durdurulduğunda ulaşılabilir olmak.
Temsilcinin bilgileri kayıtta güncel değilse FDA’nın bildirimi yerine
ulaşmayabiliyor ve süreç sessizce uzayabiliyor.

Prior Notice: her sevkiyat için ayrı bildirim

Tesis kaydı bir kez yapılıyor, Prior Notice ise her sevkiyat için
yeniden. Bildirim, yükün ABD’ye varışından önce FDA’ya elektronik
ortamda iletiliyor ve varış öncesi asgari süreler taşıma moduna göre
değişiyor.

Bildirimin çok erken yapılması da kabul edilmiyor: FDA’nın kendi
sistemi üzerinden gönderilen bildirimlerde varıştan 15 günden, gümrük
sistemi üzerinden gönderilenlerde 30 günden fazla önce yapılan
bildirimler geçerli sayılmıyor. Türkiye’den ABD’ye deniz yoluyla giden
bir zeytinyağı partisinde pratik anlamı şu: bildirimi yükleme anında
değil, varış tarihi netleştikten sonra yapmak daha güvenli.

FCE ve SID numarası zeytinyağında istenmiyor

Bu, sahada en sık karşılaştığımız yanlış anlamalardan biri. FCE
(Food Canning Establishment) ve SID (Submission Identifier) numaraları,
asitlendirilmiş ve düşük asitli konserve gıdalar için var. Sızma
zeytinyağı bu tanımların içine girmiyor.

Zeytinyağı gönderecek bir firmadan FCE numarası isteniyorsa, talebin
kaynağını sormakta fayda var: ya ürün gerçekten farklı bir kategoride
(zeytin ezmesi, salamura ürün, sos gibi) ya da talep yanlış bir şablondan
geliyor olabilir. Konserve tarafındaki gereklilikleri
ABD’ye
gıda ihracatı maliyeti rehberimizde ayrı ayrı ele almıştık.

Etiket: Nutrition Facts ve ürün adı

ABD’de satılan ambalajlı gıdanın etiketi Amerikan formatında olmak
zorunda. Türkiye’de kullanılan besin değerleri tablosu doğrudan kabul
edilmiyor; Nutrition Facts paneli ayrı bir düzen, ayrı porsiyon mantığı
ve ayrı yuvarlama kuralları kullanıyor.

Zeytinyağına özel iki nokta var. Birincisi, ürün adının içerikle
tutarlı olması gerekiyor: “extra virgin” ifadesi kullanılıyorsa ürünün
o tanımı karşılaması bekleniyor. İkincisi, menşe bilgisi ve net miktar
gösterimi ABD kurallarına göre yazılıyor. Etiket hazırlanırken en pratik
yol, baskıya girmeden önce tasarımı ABD formatına göre kontrol
ettirmek.

USDA kalite dereceleri gönüllü, ama alıcı isteyebiliyor

USDA’nın zeytinyağı için yayımladığı derece standartları zorunlu
değil, gönüllü. Yani ihracat için USDA derecesi almak gerekmiyor. Ancak
Amerikalı alıcı sözleşmede bu dereceleri referans gösterebiliyor, o
yüzden ne anlama geldiklerini bilmek işe yarıyor.

Tabloda dikkat çeken nokta şu: “extra virgin” sınırı yalnızca
asitlikle belirlenmiyor, tat ve koku değerlendirmesi de tanımın parçası.
Laboratuvar sonucu sınırın altında olduğu halde duyusal değerlendirmede
kusur bulunması mümkün.

Gümrük tarafı: sınıflandırma ve ithalatçının sorumluluğu

Zeytinyağı ABD tarife cetvelinde 1509 başlığı altında yer alıyor. Bu
başlık mekanik yöntemlerle elde edilen zeytinyağını kapsıyor; çözücüyle
ekstrakte edilen yağlar farklı bir başlığa giriyor. Alt açılımlar sızma
olup olmamasına ve ambalaj biçimine göre ayrışıyor, vergi oranı da bu
alt açılıma göre değişiyor.

Oranı buradan yazmıyoruz. Tarife oranları dönem dönem güncelleniyor ve
menşe ülkeye göre ek uygulamalar devreye girebiliyor; sevkiyat öncesi
güncel oranı gümrük müşavirinize teyit ettirmek daha doğru olur. Aynı
mantık ek vergi düzenlemeleri için de geçerli.

FSVP yükümlülüğü ihracatçıda değil, ithalatçıda

ABD’deki ithalatçının, tedarikçisinin ABD gıda güvenliği standartlarına
denk bir üretim yaptığını doğrulama yükümlülüğü var. Buna FSVP (Foreign
Supplier Verification Program) deniyor ve sorumluluk ABD’deki alıcıya
ait. İhracatçı açısından anlamı şu: alıcı sizden üretim kayıtları, tehlike
analizi ya da denetim raporu isteyebilir. Bu belgeler hazırsa alıcı
tarafındaki süreç hızlanıyor, hazır değilse sipariş gecikebiliyor.

Sürecin özeti ve sık yapılan hatalar

Bir sevkiyat ABD’ye ulaştıktan sonra sorun çıkarsa ne olduğu ve nasıl
ilerlediği ayrı bir konu; bunu
FDA
belgesi olduğu halde ürünü gümrükte bekleyenler için yazdığımız
rehberde ele aldık. Bitkisel yağlarda GMP tarafının nasıl işlediğini
merak ediyorsanız
bitkisel
yağ ihracatı rehberimiz daha ayrıntılı.

Frequently Asked Questions

FDA belgesi nasıl alınır, zeytinyağı için de gerekiyor mu?

FDA “belge” vermiyor, tesisi kaydediyor. Zeytinyağı üreten ya da
dolumunu yapan tesisin FDA sistemine kaydedilmesi ve ABD’de bir
temsilcisinin bulunması gerekiyor. Kayıt tamamlandığında elinize bir
onay numarası geçiyor, sertifika değil.

“FDA onaylı zeytinyağı” diye bir şey var mı?

Gıda ürünleri için FDA onayı diye bir kategori bulunmuyor. FDA gıda
tesislerini kaydediyor ve piyasayı denetliyor, ürünü tek tek onaylamıyor.
Etiket ya da tanıtımda “FDA onaylı” ifadesi kullanmak yanıltıcı sayılabilir.

Zeytinyağı için FCE ve SID numarası gerekiyor mu?

Hayır. FCE ve SID numaraları asitlendirilmiş ve düşük asitli konserve
gıdalar için isteniyor. Sızma zeytinyağı bu kapsamda değil. Ürün
salamura, ezme ya da soslu bir forma dönüşürse durum değişebilir.

GMP sertifikası isteniyor mu?

FDA kaydı için GMP sertifikası şartı bulunmuyor, ancak üretimin iyi
üretim uygulamalarına uygun yürütülmesi bekleniyor. Amerikalı alıcı
kendi FSVP süreci için sertifika ya da denetim raporu isteyebilir; bu
FDA’nın değil, alıcının talebi olur.

Gümrük vergisini kim öder?

ABD’ye girişte vergiyi kayıt altındaki ithalatçı ödüyor. Teslim şekli
bunu değiştirebiliyor: DDP anlaşmalarında maliyet ihracatçıya
yansıyabiliyor. Fiyat teklifi hazırlarken teslim şeklinin hangi
maliyetleri kapsadığını yazılı olarak netleştirmek fayda sağlıyor.

Conclusion

ABD’ye zeytinyağı ihracatı için gereken şey uzun bir belge listesi
değil, doğru sıralama. Tesis kaydı ve US Agent bir kez kuruluyor, Prior
Notice her sevkiyatta tekrarlanıyor, etiket üretimden önce çözülüyor,
tarife oranı ise sevkiyat öncesi teyit ediliyor. Zeytinyağının avantajı,
konserve gıdalardaki ek kayıtların bu üründe istenmemesi.

Süreci baştan kurmak ya da mevcut kaydınızı gözden geçirmek
istiyorsanız,
FDA
kayıt ve belgelendirme hizmetimiz üzerinden durumunuza bakabiliriz.
Gümrük tarafındaki sınıflandırma ve maliyet soruları için
ABD
ve Kanada gümrük hizmetimiz sayfası daha uygun.